Serwis Tłumacza


Strona główna arrow Słowniki arrow Poprawki i uzupełnienia do Wielkiego słownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (N-Z) Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Poprawki i uzupełnienia do Wielkiego słownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (N-Z)

 

Słownik PWN-Oxford nie uwzględnia oczywiście tysięcy bardzo specjalistycznych haseł i rzadko spotykanych znaczeń, a do autorów trudno mieć pretensje o to, że dokonali ich selekcji. Niemniej pewne hasła zamieszczone w słowniku wydają się bardzo niekompletne, inne zaś proponują całkowicie błędne polskie odpowiedniki. Część tych potknięć omówiono już w recenzji, pozostałe poprawki zaproponował m.in. mój kolega ze studiów i znakomity tłumacz literatury pięknej Tomek Bieroń oraz blisko trzydziestu innych użytkowników Serwisu.

Najnowsze dodatki wyróżniono kolorem zielonym.

Część A-M

Zob. też Suplement Radka Więckowskiego.

   

 

naff - zamiast do kitu, do chrzanu bliższe znaczeniu "lacking taste" są w tym rejestrze raczej przymiotniki szajsowaty (np. muzyka), wieśniacki, obciachowy (np. ubiór);

narthex - narteks, kruchta, przedsionek w kościele (brak hasła);

nightcap - brakuje znaczenia sportowego "the last event of the day", czemu po polsku odpowiada konkurencja zamknięcia;

no-brainer - (o decyzji, egzaminie itp.) łatwizna, pestka, oczywistość; (o filmie) nie wymagający myślenia; (o człowieku) tępak, głupol; (o postępowaniu, rozwiązaniu itp.) banalny, prosty (brak hasła);

no-show to nie tylko gość, który nie wykorzystał rezerwacji w hotelu, ale także np. pasażer, który nie wykupił zarezerwowanego biletu i ogólnie każdy, kto powinien się gdzieś zgłosić, ale tego nie uczynił;

obsolescence - starzenie się, wychodzenie z użycia/mody, zanikanie, a w niektórych kontekstach (przewidywana/zakładana) żywotność (brak hasła);

opprobrium - brakuje znaczenia odium;

osteoarthritis - nie zapalenie kostno-stawowe, tylko choroba zwyrodnieniowa stawów;

osteomalacia - nie rozmięknienie, ale rozmiękanie kości, a w specjalistycznym tekście lepiej tłumaczyć to jako osteomalacja;

osteosarcoma - obok kostniakomięsaka warto by dodać równie częsty odpowiednik mięsak kościopochodny;

otiose - również gnuśny;

outcrop - obok specjalistycznego terminu wychodnia, którego nie wyjaśnia ani "Słownik języka polskiego", ani 6-tomowa "Nowa encyklopedia powszechna PWN", warto by chyba dodać bardziej zrozumiałą dla przeciętnego czytelnika odkrywkę, odsłonięcie, zwłaszcza że outcrop jest w języku angielskim słowem stosunkowo pospolitym;

overfishing - fachowy termin to nadmierny odłów albo przełowienie, a nie zbyt intensywne połowy;

overhead - brak znaczenia overhead (transparency) - foliogram (do wyświetlania obrazu z rzutnika)

overkill - to również czasownik o znaczeniu przesadzić, przedobrzyć, a także obrzydzać, puszczać do obrzydzenia/znudzenia, jak np. w zdaniu "Why does the radio have to overkill every new song that comes out?";

owlish - często używane w przenośni; wówczas lepszym odpowiednikiem niż sowi będzie w zależności od kontekstu poważny, dostojny, stateczny, solenny, marsowy;

Oz - nie tylko Australia, ale także Australijczyk i australijski;

parascending to niezupełnie lotniarstwo na spadochronie wynoszonym w powietrze przez samochód; znacznie częściej spadochron podczepia się do motorówki i jest to jeden z popularnych sportów wodnych;

partnership to nie spółka cywilna, ale spółka osobowa; w tym samym haśle general partnership nie można tłumaczyć jako spółka handlowa jawna, ponieważ takie pojęcie nie występuje w "Kodeksie spółek handlowych"; brakuje też haseł commercial partnership - spółka handlowa i registered partnership - spółka jawna (więcej o tłumaczeniu typów spółek - zob. tutaj);

passion fruit - obok owocu męczennicy warto by dodać bardziej chyba znaną w języku polskim (za sprawą jogurtów) marakuję;

pearlite - perlit (rodzaj skały) (brak hasła);

percolatorpercolator to nie ekspres do kawy, tylko pokazany obok rodzaj metalowego dzbanka do parzenia kawy;

persona - również podmiot liryczny;

personal day - (jednodniowy) urlop okolicznościowy (brak hasła);

petite (o kobiecie) - obok drobna warto by dodać filigranowa;

picket fence - nie parkan, ale precyzyjniej płot sztachetowy;

pinboard - tablica korkowa (w klasie, biurze itp.; brak hasła);

pinko - bardziej lewak niż komuch (szersze znaczenie);

pixelate (pisane też pixellate lub pixilate) - (cyfrowo) zniekształcać/zamazywać (obraz) (brak hasła);

pogrom - z historii znamy takie wydarzenie jak pogrom Ormian, ale na pewno nie pogrom Armeńczyków;

positron - poprawny polski termin naukowy to pozyton, nie pozytron;

potato chips - (w W. Bryt.) frytki;

press corps - warto by doprecyzować, że chodzi o dziennikarzy akredytowanych przy jakiejś instytucji bądź wysłanych w miejsce jakichś wydarzeń, czyli o korespondentów;

prig - nie skromnisia, ale ktoś drażniący otoczenie skrupulatnym przestrzeganiem zasad, skłonny do prawienia morałów i zarozumiały, czyli raczej - w zależności od kontekstu - pedant, moralizator, zarozumialec; w drugim znaczeniu (głównie w angielszczyźnie brytyjskiej) również złodziejaszek;

priggish - nie fałszywie skromny, ale pedantyczny, akuratny, mentorski;

priggishness - nie fałszywa pokora, ale pedanteria, akuratność, moralizatorstwo;

prime (a carburetor) - włączyć ssanie (w gaźniku, przed uruchomieniem zimnego silnika) (brak hasła);

prissy - obok nadęty, napuszony można by jeszcze dodać przesadnie ugrzeczniony, nienaturalnie sztywny, a nawet pensjonarski

proactive - w wielu kontekstach zamiast aktywny, czynny lepiej to tłumaczyć jako prewencyjny, zapobiegawczy, profilaktyczny, wyprzedzający;

profit and loss account - nie rachunek strat i zysków, ale rachunek zysków i strat; podany jako alternatywny termin rachunek wyników warto by też opatrzyć uwagą "dawniej";

pudenda (l. poj. pudendum) - istotnie oznacza narządy płciowe zewnętrzne, ale na ogół w odniesieniu do kobiety, stąd warto by dodać znaczenie srom (notabene tylko tak tłumaczy ten termin "Słownik medyczny");

quick win - oprócz szybkiej wygranej termin ten może też oznaczać (proste) usprawnienie przynoszące natychmiastowe korzyści;

quill - część stosiny pióra nazywa się po polsku dudka, a nie *dutka; poza tym do znaczeń biologicznych warto by dodać przynajmniej jedno znaczenie techniczne: tuleja;

quixotic - przymiotnik donkiszoteryjny jest polszczyźnie raczej nieznany; mówimy: prostoduszny, naiwny, hurraoptymistyczny;

ragbag - podstawowe znaczenie to worek ze ścinkami szmat, poza tym także: rozmamłana kobieta, flejtuch;

rampart - bliższy znaczeniowo niż szaniec ("ziemne umocnienie polowe, składające się z wału i rowu") jest mur obronny, wał obronny, obwarowanie;

raw - (o talencie) samorodny, wrodzony (brak hasła);

reef knot - to nie węzeł refowy, ale płaski;

reflex – brak ważnego znaczenia w liczbie mnogiej (reflexes) – refleks

relapse - precyzyjniejszym określeniem medycznym niż ponowne pogorszenie jest nawrót;

remote (w odniesieniu do komputera/drukarki) - nie zdalny, ale zdalnie sterowany/obsługiwany; zdalna wbrew opiniom Microsoftu może być czynność, a nie rzecz;

repent - brakuje znaczenia religijnego (żałować za grzechy);

reprove - nie tylko (z)ganić, ale również wyrażać dezaprobatę w stosunku do czegoś, czyli potępiać, krytykować (internetowy Merriam-Webster podaje następujący przykład użycia: "It is not for me to reprove popular taste");

resort - nie tylko kurort, ale często także (zwłaszcza w nazwach własnych) ośrodek wczasowy/wypoczynkowy;

retch - nie tylko mieć odruch wymiotny, ale także wymiotować;

review article - nie recenzja, ale artykuł przeglądowy;

rollover - bardziej pospolitym znaczeniem niż podane refinansowanie kredytu jest dachowanie (samochodu);

roof carriers, roof rails - relingi dachowe (w samochodzie) (brak hasła);

rubber - podstawowym znaczeniem idiomu to burn/peel rubber jest ruszać gwałtownie/z piskiem opon (na co po polsku również istnieje kolokwialne wyrażenie palić gumy). "Dictionary of Automotive Terms" opisuje to od strony technicznej jako "The action of rapid acceleration where the wheels make rapid rotation, but there is only very little momentum. As a result, the driving wheels leave some rubber behind on the pavement." Proponowane w słowniku wciskać gaz do dechy to co najwyżej znaczenie wtórne;

sae - odsyłacz prowadzi do hasła stamped addressed envelope, natomiast tylko w haśle self-addressed envelope można się dowiedzieć o drugim, nieco odmiennym rozwinięciu tego skrótu (ciekawe skądinąd, że The New Oxford Dictionary of English uwzględnia wyłącznie pierwsze znaczenie, a np. Onelook oba, z self-addressed na pierwszym miejscu);

safe sex - w brytyjskiej angielszczyźnie (a taką podaje przede wszystkim słownik) czasowniki pisze się z końcówką -ise, a nie -ice (w tym wypadku chodzi o practise);

sandbox - piaskownica (hasło pominięte);

satellite receiver - odbiornik satelitarny, a nie antena satelitarna;

scraggly - używane nie tylko w odniesieniu do brody (postrzępiony), ale także np. roślinności (zapuszczony) czy form ukształtowania terenu (nieregularny);

screen - w kontekście medycznym fachowym odpowiednikiem tego słowa jest badanie przesiewowe, a nie kompleksowe badanie; czasownik tłumaczymy jako poddać badaniom przesiewowym;

second cousin - bardzo niefrasobliwa definicja (dalszy krewny); powinno być precyzyjniej dziecko kogoś z rodzeństwa dziadków;

security depositkaucja, zabezpieczenie pieniężne (brak hasła);

self-contained - w odniesieniu do człowieka również oznacza przede wszystkim samodzielny;

self-driven - samonapędowy (np. mechanizm); niekiedy także jako opis rodzaju wakacji - z dojazdem we własnym zakresie (ale znacznie częściej spotykanym terminem jest tu self-drive holiday);

severability – nie wypowiadalność, ale rozdzielność postanowień, zasada rozdzielności albo klauzula salwatoryjna;

shaft - brakuje potocznego wyrażenia get the shaft, czyli dostać w dupę/po dupie, dać się wyrolować („zostać niesprawiedliwie/nieuczciwie potraktowanym”);

shape (wyrażenie "to get sb into shape") - po polsku można poprawić formę czyjąś, a nie kogoś;

shop steward - przedstawiciel załogi, ale niekoniecznie z ramienia związków zawodowych; w literaturze przedmiotu określany np. jako delegat fabryczny;

showboat - w angielszczyźnie amerykańskiej funkcjonuje też jako czasownik popisywać się, szpanować;

side dish - to nie przystawka („potrawa, zwykle zimna, podawana przed głównym daniem jako przekąska"), ale dodatek do dania głównego (a serving of a portion of food in addition to the principal food, usually on a separate dish");

simple - również rzeczownik oznaczający lek ziołowy lub zioło lecznicze;

skinny-dip - to również rzeczownik kąpiel na golasa;

sleight of hand - brakuje najoczywistszego odpowiednika prestidigitatorstwo i znaczenia przymiotnikowego prestidigitatorski (jak np. w wyrażeniu "a sleight-of-hand trick");

sloppy joe to nie kanapka z mięsem i keczupem, ale rodzaj hamburgera ("in which the minced-beef filling is made into a kind of meat sauce, typically with tomatoes and spices" - podają słowniki angielskie);

smallpox - nie ospa wietrzna (ta po angielsku zwie się chicken pox), ale prawdziwa (znacznie groźniejsza, wyeliminowana pół wieku temu);

smut – w znaczeniu trzecim, jako choroba grzybiczna roślin, poprawny polski termin to śnieć, a nie śniedź

soft copy - trafniejsze od kopii nietrwałej wydaje się tłumaczenie tego pojęcia jako wersja elektroniczna;

souse - jako rzeczownik znaczy również moczymorda, pijus;

spare tyre - w potocznym rozumieniu raczej koło zapasowe niż zapasowa opona (co potwierdza np. definicja z Longmana: „an additional wheel with a tyre on it, that you keep in a car to use if another tyre gets damaged”);

spear thrower - miotacz włóczni, atlatl (rodzaj broni) (brak hasła);

spiralling odnosi się do szczególnego rodzaju wzrastania: "continuous and dramatic", warto by więc doprecyzować ten przymiotnik przysłówkiem, np. bezustannie wzrastający, gwałtownie wzrastający;

spoiler - brak najbardziej podstawowego znaczenia "a thing or person that spoils", które w istocie trudno oddać po polsku jednym rzeczownikiem i lepiej posłużyć się w tym celu całym wyrażeniem, np. używanym przez kinomanów No spoilers, please - Proszę nie zdradzać akcji/nie mówić, jak to się skończy;

spread - nie uczta, ale wyżerka (inny rejestr);

square (o człowieku) - bardziej staroświecki i konwencjonalny niż stary nudziarz (bo nie chodzi o wiek);

stakeholder - drugie znaczenie to interesariusz, czyli osoba lub instytucja ponosząca ryzyko związane z działalnością jakiejś firmy (akcjonariusz, pracownik, inna firma);

steelyard - słowo to nie jest synonimem steelworks, czyli huty stali, ale oznacza wagę przesuwnikową;

stem - również pień mózgu (brain stem);

Stephen - nie tylko Stefan, ale również Szczepan, zwłaszcza w nazwach obiektów sakralnych;

streetwise - obok dość pejoratywnego cwany może również znaczyć obrotny;

strict liability - odpowiedzialność obiektywna, a nie absolutna;

stroppy - zamiast zrzędliwy, kłótliwy trafniejszym odpowiednikiem jest marudny, zwłaszcza w odniesieniu do dzieci;

stub - przy ostatnim znaczeniu warto by dodać termin baggage/luggage claim stub - kwit bagażowy;

Swabian - Szwab (mieszkaniec Szwabii) (brak hasła);

sycamore - również platan (w USA);

tails - w zasadzie reszka, ale często bezpieczniej jest posługiwać się terminem rewers; zob. dłuższy tekst na ten temat;

take - brak znaczenia rzeczownikowego: punkt widzenia, pogląd, opinia (on sth);

textphone - telefon tekstowy (dla osób niesłyszących) (brak hasła);

third cousin - dziecko kogoś z rodzeństwa pradziadków (brakuje hasła);

thrombocyte - obok trombocytu warto by podać bardziej swojską nazwę płytka krwi;

titrate - w medycynie tłumaczy się nie jako miareczkować, ale powoli zwiększać dawkę leku pod kontrolą objawów niepożądanych;

toddy - również wino palmowe;

toggle - brak pospolitego znaczenia czasownikowego przełączać;

top whack (w haśle "whack") - występuje nie tylko w wyrażeniu to earn top whack, czyli zarabiać kupę szmalu; może też oznaczać kogoś/coś najdroższego, najlepszego w swojej klasie;

total quality management - obok zarządzania przez jakość w literaturze fachowej bardzo często spotyka się termin kompleksowe zarządzanie jakością, który bez porównania lepiej oddaje sens angielskiego pojęcia;

traceability - obok wykrywalności również identyfikowalność, termin z zakresu zarządzania jakością, zgodny z polskojęzyczną wersją normy ISO 9000:2000;

turnout - brak znaczenia wydajność (ilość produkowanych towarów);

tutorial - brak znaczenia przymiotnikowego treningowy;

up and about - podane wyjaśnienie ([be] na nogach) nie precyzuje, że chodzi o stanięcie na nogach po okresie choroby czy bezczynności, dlatego warto by dodać np. przymiotnik ponownie;

uptake - w sensie biologicznym brak znaczeń wychwyt, pobieranie (związków chemicznych z otoczenia przez komórkę) i związanych z nimi czasowników wychwytywać, pobierać;

validation - obok uprawomocnienia i uzasadnienia warto dodać termin walidacja, często spotykany w literaturze fachowej i odnotowany także w "Słowniku wyrazów obcych" PWN;

Victorian - jako rzeczownik nie oznacza tylko pisarza wiktoriańskiego, ale ogólnie każdego, kto żył w tej epoce;

viewgraph - foliogram (do wyświetlania obrazu z rzutnika) (brak hasła);

vital signs - oznaki życia (brak hasła); 

wacky - używane nie tylko w odniesieniu do ludzi, ale także rzeczy i pojęć abstrakcyjnych (wacky clothes, game, design, idea, tradition, plan itd.), dlatego obok stuknięty, kopnięty, szurnięty warto by dodać jeszcze np. zwariowany, dziwaczny, odjazdowy, odjechany, jajcarski, porypany;

wank - wyłącznie onanizować się, a nie ciągnąć druta (czyli wykonywać fellatio);

waterworks - obok wodociągów, które kojarzą się przede wszystkim z siecią, warto by także dodać dla jasności zakład wodociągowy;

(the) Web - sieć, internet (nieuwzględnione znaczenie w części nakładu oraz w wersji na CD-ROM-ie);

web designerprojektant stron internetowych (brak hasła);

Web page - strona internetowa (brak hasła);

webmaster - administrator witryny internetowej/serwisu/serwera (brak hasła);

website - witryna internetowa (brak hasła);

wheezy - poprawny odpowiednik medyczny wyrażenia "my chest is wheezy" to nie "rzęzi mi w płucach", ale "świszcze mi w płucach";

whirlwind - obok wir i rozgardiasz czasem lepszym polskim odpowiednikiem może być zawierucha ("they were carried by the whirlwind of Revolution");

whistle for - prosić (o coś) na próżno; w życiu się (czegoś) nie doczekać (brak hasła);

winkle - brakuje znaczenia siusiak;

wuss - zamiast palanta trafniejszym odpowiednikiem jest np. cykor albo dupa (wołowa), ponieważ to slangowe słowo określa przede wszystkim brak odwagi i słaby charakter (wg różnych słowników angielskich: ‘a person who is not strong or brave’; ‘a weak or ineffectual person’, ‘a person regarded as weak or timid and especially as unmanly”);

yardstick - w niektórych kontekstach lepszym polskim odpowiednikiem niż miara może być standard;

yenta - zwłaszcza w drugim znaczeniu ("vulgar person") nie ogranicza się do kobiet.

 

Część A-M

 

Powyższa lista cały czas się wydłuża. Jeśli chciałbyś ją uzupełnić o własne propozycje, napisz.



© by Arkadiusz Belczyk 2003-2010

 
poradkk

Tłumaczenie filmów

Słownik budowlany