Serwis Tłumacza


Strona g?wna arrow S?owniki arrow Poprawki i uzupe?nienia do Wielkiego s?ownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (A-M) Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Poprawki i uzupe?nienia do Wielkiego s?ownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (A-M)




S?ownik PWN-Oxford nie uwzgl?dnia oczywi?cie tysi?cy bardzo specjalistycznych hase? i rzadko spotykanych znacze?, a do autorów trudno mie? pretensje o to, ?e dokonali ich selekcji. Niemniej pewne has?a zamieszczone w s?owniku wydaj? si? bardzo niekompletne, inne za? proponuj? ca?kowicie b??dne polskie odpowiedniki. Cz??? tych potkni?? omówiono ju? w recenzji, pozosta?e poprawki zaproponowa? m.in. mój kolega ze studiów i znakomity t?umacz literatury pi?knej Tomek Biero? oraz blisko trzydziestu innych u?ytkowników Serwisu.

Najnowsze dodatki wyró?niono kolorem zielonym.

Cz??? N-Z  

Zob. te? Suplement Radka Wi?ckowskiego.




abjection - upodlenie (has?o pomini?te; znaczenie trudne do odgadni?cia z definicji przymiotnika abject);

activity - brakuje znaczenia ?wiczenie, z którym mo?na si? spotka? w niemal ka?dym podr?czniku do j?zyka angielskiego; warto by tak?e odnotowa? polski odpowiednik liczby mnogiej tego s?owa - zaj?cia;

antifungal - przeciwgrzybiczny, grzybobójczy (brak has?a);

apiculture - pszczelarstwo (brak has?a);

appointment - w liczbie mnogiej (Appointments), jako tytu? rybryki z og?oszeniami w gazecie, obok Nominacje powinno si? równie? znale?? Oferty pracy; s?owo to w liczbie mnogiej mo?e tak?e oznacza? wyposa?enie, umeblowanie;

arrest - brakuje wa?nego medycznego znaczenia ustanie, zatrzymanie akcji (np. respiratory arrest - ustanie oddechu);

baby bust - ni? demograficzny (przeciwie?stwo baby boom); analogicznie do baby boomer, baby buster to kto? urodzony w okresie ni?u demograficznego (brak has?a);

back-to-back (w znaczeniu kolejno) - wed?ug "S?ownika poprawnej polszczyzny" prawid?owo mówi si? z rz?du, a nie pod rz?d ("Pada?o trzy dni z rz?du");

baloney - równie? kie?basa bolo?ska;

bandeau - u?ywane jest na okre?lenie nie tylko krótkiego topu bez rami?czek, ale ka?dej tego rodzaju sukienki czy sukni (gwoli sprawiedliwo?ci trzeba przyzna?, ?e tego rozszerzonego znaczenia nie odnotowuje chyba jeszcze ?aden angielski s?ownik, mimo ?e w internecie mo?na znale?? setki sklepów oferuj?cych bandeau dresses);

barbitone - poniewa? w chemii organicznej u?ywa si? przedrostków greckich, prawid?owa nazwa to kwas dietylobarbiturowy, a nie dwuetylobarbiturowy;

batter (w baseballu) - nie zawodnik odbijaj?cy, ale pa?karz;

bee yardpasieka (brak has?a);

bells and whistles - bajery, wodotryski, niepotrzebne dodatki (brak has?a);

Big Ben - to nie zegar i wie?a zegarowa budynku parlamentu brytyjskiego, ale wisz?cy tam dzwon, o czym informuje ka?dy dobry przewodnik turystyczny;

bight - do znaczenia p?tla, skr?t mo?na by doda? ?eglarski termin buchta;

bigoted - nie tyle dogmatyczny, ile raczej nietolerancyjny, zaciek?y, fanatyczny;

(like) billy-o - nie co ?ywo, ale ogólniej i zgodnie z pochodzeniem tego wyra?enia jak diabli (zob. np. http://www.worldwidewords.org/topicalwords/tw-bil1.htm);

biohazard - zamiast niezgrabnego zagro?enia ze strony organizmów ?ywych, lepiej to chyba t?umaczy? jako zagro?enie biologiczne;

birthrate - tylko wska?nik urodze?, nie przyrost naturalny;

blackbird (w USA) - nie kos, ale kacyk (rodzina Icteridae);

(and) Bob's your uncle - trafniejsze ni? proponowane (i) w porz?siu mo?e by? cz?sto (i) za?atwione, (i) po sprawie itp.;

boondocks - nie g?ucha prowincja, ale pipidówka, dziura (inny rejestr);

Brahmin - w drugim znaczeniu (obok religijnego bramina) nie jest bynajmniej okre?leniem pejoratywnym, jak utrzymuje s?ownik ("a member of a social and cultural elite, especially a descendant of an old New England family", podaj? zgodnie ameryka?skie ?ród?a), dlatego te? proponowany polski odpowiednik jajog?owy wydaje si? niezbyt fortunny; mo?e lepiej w zale?no?ci od kontekstu kto? dobrze urodzony, cz?onek/przedstawiciel klasy wy?szej, ewentualnie intelektualista, a w liczbie mnogiej ?mietanka towarzyska, elita;

broadside - równie? czasownik o znaczeniu uderzy? w bok (samochodu);

buy in - zaakceptowa?, poprze?, zgodzi? si? (na co?); st?d te? rzeczownik buy-in, czyli akceptacja, poparcie, zgoda (brak has?a);

BVDs - bokserki, a nie ogólnie bielizna m?ska;

cancer - ogólnie nowotwór z?o?liwy; termin rak jest jego synonimem tylko w potocznym rozumieniu;

carcinoma - nie tyle nowotwór z?o?liwy (termin bardziej ogólny), ile - precyzyjniej - rak (jeden z rodzajów nowotworu z?o?liwego, wywodz?cy si? z nab?onka);

carry-on - brak znaczenia baga? podr?czny;

charade - w drugim znaczeniu ("pretence") zamiast farsa, komedia lepszym odpowiednikiem jest maskarada;

charger - urz?dzenie do ?adowania akumulatorów nazywa si? zwyczajowo ?adowark?; obok rumaka mo?na by ewentualnie doda? jeszcze trzecie znaczenie, obecnie rzadko ju? spotykane: talerz, pó?misek;

clerk - równie? duchowny;

collegial - kole?e?ski, kolegialny, a w drugim znaczeniu uczelniany (brak has?a);

concierge - dozorca/dozorczyni, a w hotelu recepcjonista rezerwuj?cy dla go?ci bilety do teatru, stoliki w restauracjach itp. (niekiedy zwany konsjer?em) (brak has?a);

configure - konfigurowa? (brak has?a);

contact - brak znaczenia styka? si? (o przedmiotach);

cornball - raczej pierdo?a ni? poczciwiec, to drugie okre?lenie trudno bowiem uzna? za pejoratywne;

coronary - jako rzeczownik bywa u?ywane zamiennie z coronary thrombosis (zob. ni?ej), nie oznacza wi?c zawa?u serca (myocardial infarction, pot. heart attack);

coronary thrombosis - nie zator, ale zakrzepica t?tnicy wie?cowej;

corpuscular - korpuskularny, cz?steczkowy, a w medycynie: krwinkowy (brak has?a);

corvéepa?szczyzna (brak has?a);

cosmeceutical - istnieje polski termin kosmeceutyk, ewentualnie kosmoceutyk (ten drugi w pewnym artykule o najnowszym s?ownictwie polskim pos?u?y? nawet za przyk?ad kontaminacji s?owotwórczej);

cottonwood - topola ameryka?ska (brak has?a); 

couch potato - zamiast leniwca, który kojarzy si? przede wszystkim ze zwierz?ciem, lepszy by?by zwyk?y leniuch, warto by te? doda? maniaka telewizji, telemaniaka, jako ?e zasadnicz? cech? takiego osobnika jest wielogodzinne przesiadywanie przed telewizorem, a nie po prostu leniuchowanie; od niedawna s?owniki j?zyka polskiego odnotowuj? tak?e w tym znaczeniu termin kanapowiec (zob. te? mouse potato)

cover story - artyku? nie z pierwszej strony, ale anonsowany na ok?adce, g?ówny (w reklamie "Newsweeka" pojawia si? sformu?owanie temat z ok?adki);

crammer - intensywny kurs, ale bardzo konkretny, bo przygotowuj?cy do egzaminów, a w?a?ciwie szko?a, która takie kursy organizuje; równie? korepetytor przygotowuj?cy do egzaminu;

CRM (customer relationship management) - nie dzia? ??czno?ci z klientem, ale zarz?dzanie relacjami z klientem (koncepcja marketingowa albo typ systemu informatycznego); takiego terminu, obok oryginalnego angielskiego skrótu, u?ywa si? w polskim pi?miennictwie fachowym;

curfew - nie tylko godzina policyjna, ale równie? zamykanie na noc drzwi wej?ciowych (w schroniskach m?odzie?owych, domach poprawczych itp.);

date rape - gwa?t na randce, a nie dokonany przez osob? znan? ofierze;

DEA - skrót oznacza Drug Enforcement Administration, a nie Drug Enforcement Agency;

decommission - wycofywa? z eksploatacji/u?ytkowania (np. statek), zamyka?, likwidowa? (zak?ad produkcyjny, elektrowni?) (brak has?a);

decouple - oddziela?, od??cza?, rozsprz?ga? (brak has?a);

devotions - nie tylko modlitwy, ale wszelkie praktyki religijne;

die - w ostatnim znaczeniu w?a?ciwy polski odpowiednik to narzynka (narz?dzie do nacinania gwintów zewn?trznych), a nie gwintownik (narz?dzie do nacinania gwintów wewn?trznych);

disabled access - nie tylko podjazd dla wózków inwalidzkich, ale tak?e np. winda;

distractor - fa?szywa odpowied? (w zadaniach wielokrotnego wyboru); w tekstach z zakresu metodyki pojawia si? równie? termin dystraktor (brak has?a);

dive - obok zanurzenie si? warto by doda? zej?cie pod wod? (w znaczeniu pojedynczego zanurzenia si? nurka);

do – przy do sb down obok okantowa?, oszwabi? warto by doda? drugie znaczenie: oczernia?, obgadywa?;

doomster i doomsayer - dwa rzeczowniki oznaczaj?ce czarnowidza, pesymist? (brak has?a);

dot-com - obok firmy internetowej pojawia si? dziwaczne, nic niemówi?ce sformu?owanie firma typu dot.com;

dreamland – obok sennego marzenia warto by tak?e umie?ci? zwyk?? krain? snów;

drop shipment - niekoniecznie jest to realizacja du?ego zamówienia, chodzi przede wszystkim o bezpo?redni? wysy?k? towarów przez producenta pod wskazany adres;

drumstick - nie udko kurczaka, ale podudzie (do kolana), czyli po prostu nó?ka;

duenna - polski (?) odpowiednik (duenna) niczego nie wyja?nia, jako ?e s?owa tego nie uwzgl?dniaj? s?owniki wyrazów obcych; przyda?oby si? przynajmniej doda? obok przyzwoitka;

dulse -  nie rodymeria palczasta, tylko rodymenia palczasta (Rhodymenia palmata);

dwelling - nie tylko mieszkanie, ale tak?e np. sadyba, siedlisko, domostwo, dach nad g?ow?;

earlobe - nie ma??owina uszna, ale jedynie jej dolna cz???, zwana p?atkiem; ca?a ma??owina nazywa si? auricle (co s?ownik zreszt? podaje);

eye-opener - lepszego odpowiednika rzeczownikowego ni? proponowana rewelacja chyba nie ma, tyle ?e angielskie eye-opener funkcjonuje raczej w kontekstach negatywnych, podczas gdy polska rewelacja niesie wyra?ne konotacje pozytywne; mo?e wi?c lepiej dla wyja?nienia has?a u?y? d?u?szego przyk?adu, np. "the trip to the slums was an eye-opener for me" - wycieczka do slumsów otworzy?a mi oczy;

fallback - plan awaryjny (brakuje has?a, jest tylko "fallback position");

(the) Fates - w mitologii rzymskiej to w istocie Parki, natomiast w greckiej Mojry;

fealty - obok zale?no?ci lenniczej warto by doda? znaczenia ho?d lenny i wierno?? oraz cz?sty frazeologizm swear fealty (sk?ada? ho?d lenny, przysi?ga? wierno??);

feature(s) - w tekstach techniczych (opisach urz?dze?) w zale?no?ci od kontekstu s?owo to cz?sto t?umaczy si? jako mo?liwo?ci, w?a?ciwo?ci, wyposa?enie itp. (s?ownik podaje tu tylko dwa przyk?ady ze s?owem elementy); przy okazji (znaczenie nr 6): dope?niacz od "Times" pisze si? "Timesa", nie "Times'a";

feudal - feudalny (brak has?a);

fielder - w bejsbolu i krykiecie oznacza zawodnika dru?yny broni?cej si? (tej, która próbuje z?apa? uderzon? pi?k?), nie atakuj?cej;

finial - s?owo to ma znacznie szersze znaczenie ni? proponowany kwiaton, czyli dekoracyjne zwie?czenie he?mów wie?, pinakli itp., mo?e bowiem odnosi? si? równie? do wszelkiego typu ozdobnych zako?cze?, ko?cówek, czy - w zale?no?ci od kszta?tu - ga?ek, szpikulców, g?ówek, np. karniszy, lamp, kolumienek ?ó?ka;

flip side - drug? stron? warto by mo?e uzupe?ni? o okre?lenie mniej przyjemna; w pewnych kontekstach termin ten mo?na tak?e t?umaczy? jako przeciwie?stwo;

font - warto by doprecyzowa?, ?e chodzi nie tyle o czcionk? (pojedynczy element zecerski), co o zestaw czcionek o tym samym kroju;

four_posfour-poster bed - niekoniecznie musi oznacza? ?ó?ko z baldachimem, owe cztery naro?ne s?upki mog? bowiem pe?ni? funkcj? czysto ozdobn? i niczego nie podpiera? (jak na zdj?ciu obok albo tutaj). W razie niejasno?ci bezpieczniej t?umaczy? to jako np. wielkie ?o?e;

French doors - nie tyle drzwi balkonowe, co przede wszystkim (w ca?o?ci) przeszklone, które mog? te? wychodzi? np. do ogrodu (a skoro s?ownik ma by? brytyjski, powinien w pierwszej kolejno?ci wyja?nia? cz??ciej u?ywany w Wielkiej Brytanii termin French windows);

frenzy - w wielu kontekstach lepszym odpowiednikiem ni? gor?czka jest sza?, szale?stwo; t?umaczenie zwrotu "drive/rouse sb to a frenzy" jako "wprowadzi? kogo? w gor?czkowy nastrój" jest co najmniej niezgrabne;

funicular - kolejka linowo-szynowa, a nie linowa;

funky - oznacza muzyk? taneczn? o silnym rytmie, czyli raczej nie ostr?, ale rytmiczn?; terminu tego cz?sto si? w ogóle nie t?umaczy (styl funky); pomini?to te? znaczenie "unconventionally stylish", czyli np. jajcarski;

gadolinium - obok chemicznego znaczenia gadolin, warto by doda? termin medyczny gadolina (?rodek kontrastowy zawieraj?cy gadolin);

G spot - punkt G, a nie czu?e miejsce;

gang-bang - niekoniecznie gwa?t zbiorowy, bo równie? znaczy to seks grupowy oraz (w USA) napad dokonany przez gang; s?owo funkcjonuje tak?e jako czasownik;

geek - ka?dy maniak, niekoniecznie komputerowy;

Gentile - w Biblii t?umaczone jest nie jako innowierca, ale poganin;

gesso - nie gips, ale podk?ad (angielska definicja: "A preparation of plaster of Paris and glue used as a base for low relief or as a surface for painting");

gizmo - obok ma?o znanego (i chyba ?rodowiskowego) s?owa ustrojstwo warto by doda? np. gad?et;

glutton for punishment - termin ten oznacza kogo?, kto ch?tnie podejmuje si? prac uwa?anych przez inne osoby za ma?o atrakcyjne i nieprzyjemne; znacznie trafniejszym odpowiednikiem od cierpi?tnika wydaje si? proponowany przez S?ownik Ko?ciuszkowski masochista;

go off - równie? odstawi?, rzuci? (alkohol, narkotyki, lekarstwo);

gold foil - z?ota blaszka, a nie folia;

gore - oznacza krew nie tyle zakrzep??, co przede wszystkim rozlan?, bywa te? u?ywane w przeno?ni jako synonim makabry; równie? najkrwawsza odmiana horroru - wówczas terminu si? nie t?umaczy;

gutsy - brakuje znaczenia pe?en wigoru/charakteru, krwisty (np. styl literacki);

gutted - bardziej ci??ko rozczarowany ni? zniesmaczony;

half-assed (o cz?owieku) - raczej np. niedorobiony ni? zidiocia?y (z?y sens i z?y rejestr);

hard-hitting - obok demaskatorski warto by te? doda? ostry, bezkompromisowy;

Harris tweed - nie istnieje nic takiego jak "wyspa Lewisa i Harrisa", a jedynie wyspy Lewis i Harris;

hasp - to nie skobel ("metalowy pr?t wbity dwoma ko?cami np. w futryn? drzwi"), ale wrzeci?dz, czyli nak?adany na niego element z zawiasem; 

heads - w zasadzie odpowiada or?owi na polskich monetach, ale w odniesieniu do monet z innych krajów bezpieczniej by?oby mówi? o awersie (stronie „prawej”, „przedniej”, jednakowej dla wszystkich nomina?ów) z uwagi na oczywisty absurd nazywania or?em np. wizerunku brytyjskiej królowej, pe?ni?cego analogiczn? rol? na pensach i funtach; zob. d?u?szy tekst na ten temat;

henchman - brakuje silnie pejoratywnego znaczenia siepacz;

hind (legs) - nogi nie tylnie, ale tylne;

holder - brak znaczenia uchwyt, oprawka, a obok posiadacza warto by tak?e doda? okaziciela;

hot key - skrót klawiszowy, a nie gor?cy klawisz;

hypersonic – zdecydowanie bardziej rozpowszechnioym terminem ni? podany hipersoniczny jest nadd?wi?kowy;

ice pack - nie tylko worek z lodem, ale tak?e lód dryfuj?cy albo pak lodowy;

ick - obok przymiotnika icky brakuje rzeczownika, od którego on pochodzi i który oznacza ma?;

infection - obok zaka?enia (bakteri?, wirusem lub grzybem) brak terminu zara?enie (paso?ytami);

insurgencepowstanie, rewolta, rebelia (brak has?a);

interstate - tylko droga mi?dzystanowa, a nie mi?dzypa?stwowa;

isolate - równie? rzeczownik izolat (szczep bakteryjny);

ivory - nie tylko ko?? s?oniowa, ale tak?e z k?ów innych zwierz?t, np. morsów czy narwali;

Jacobean - nie jakobicki, ale opisowo z czasów Jakuba I;

Jacobitical - jakobicki (has?o pomini?te);

java (w USA) - kawa, kawka, a nie kawiarnia;

kilo - mo?e tak?e znaczy? kilometr, jak i tysi?c;

kudos - w wielu kontekstach lepszym odpowiednikiem ni? presti? jest chwa?a/s?awa;

Lady Macbeth (w ha?le "figure") - tradycyjnie pisze si? po polsku Makbet;

land-based - równie? stacjonarny (o telefonie);

laxity - obok rozwi?z?o?ci równie? rozpasanie, rozkie?znanie, niepow?ci?gliwo??;

legionnaire - od ?o?nierza legii lepszy b?dzie po prostu legionista;

lemon verbena to lipia, a nie lippia;

lesion - nie rana, ale uszkodzenie, zmiana patologiczna;

light-headedness - podany odpowiednik zamroczenie jest b??dny, co wida? nawet po s?siednim ha?le "light-headed", gdzie wyra?enie she was/felt light-headed wyja?niono jako kr?ci?o si? jej w g?owie. Zamroczenie nie ma nic wspólnego z zawrotami g?owy, ani w j?zyku fachowym (psychiatria), ani potocznym. "S?ownik medyczny" proponuje t?umaczenie opisowe: uczucie zawrotu g?owy (pustki w g?owie), czyli po prostu zawroty g?owy, obok których warto by tak?e doda? beztrosk?;

line-up - brakuje znaczenia asortyment (towarów);

mark – dodatkowe slangowe znaczenie ameryka?skie: jele? (upatrzona ofiara, np. oszustwa);

mass number - w polskiej terminologii fizycznej istnieje liczba masowa, a nie masowa liczba;

mass X-ray - has?o mocno podejrzane; po polsku powiedzieliby?my nie masowe badania rentgenologiczne, ale rentgenowskie; problem w tym, ?e samodzielnego terminu mass X-ray nie uwzgl?dnia ?aden s?ownik angielski, ??cznie z oryginalnym The New Oxford Dictionary of English i internetowym Onelook; najprawdopodobniej jest to oderwany fragment terminów astronomicznych high-mass/low-mass X-ray binary, okre?laj?cych pewnego typu gwiazdy podwójne;

mealybug - nie m?czlik (Trialeurodes vaporariorum), a we?nowiec (owad z rodziny Pseudococcidae);

meek - równie? cichy (zw?aszcza w Biblii);

misprisionnieujawnienie/zatajenie (przest?pstwa, zdrady; brak has?a);

mistletoe - ca?owanie si? pod jemio?? jest obyczajem bo?onarodzeniowym, a nie noworocznym (przynajmniej w krajach angloj?zycznych);

mitral valve - cz??ciej spotykanym i bardziej swojskim terminem ni? zastawka mitralna jest zastawka dwudzielna;

monorail - kolej nie jednotorowa, ale jednoszynowa;

monaural - monofoniczny (brak has?a);

morbidity - w znaczeniu medycznym nie tyle stan chorobowy, ile ryzyko powik?a?, liczba powik?a?, powik?ania przebiegu choroby (np. w zdaniu "This disease causes significant morbidity and mortality"); w epidemiologii mo?e te? oznacza? zapadalno??;

mosey - nie tylko przechadzka, ale tak?e przeja?d?ka (konna, samochodowa itp.); 

mouse potato - wzgl?dnie nowy termin, utworzony przez analogi? do couch potato i oznaczaj?cy kogo?, kto sp?dza d?ugie godziny przy komputerze, a wi?c maniaka komputerowego;

multipath - wielodro?ny; np. multipath reception to odbiór wielodro?ny (sygna?u radiowego) (brak has?a);

multivoltage - wielonapi?ciowy (brak has?a);


Cz??? N-Z

 

Powy?sza lista ca?y czas si? wyd?u?a. Je?li chcia?by? j? uzupe?ni? o w?asne propozycje, napisz .



© by Arkadiusz Belczyk 2003-2010
 
poradkk

T?umaczenie filmów

S?ownik budowlany