Serwis Tłumacza


Strona główna arrow Słowniki arrow Poprawki i uzupełnienia do Wielkiego słownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (A-M) Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Poprawki i uzupełnienia do Wielkiego słownika angielsko-polskiego PWN-Oxford (A-M)




Słownik PWN-Oxford nie uwzględnia oczywiście tysięcy bardzo specjalistycznych haseł i rzadko spotykanych znaczeń, a do autorów trudno mieć pretensje o to, że dokonali ich selekcji. Niemniej pewne hasła zamieszczone w słowniku wydają się bardzo niekompletne, inne zaś proponują całkowicie błędne polskie odpowiedniki. Część tych potknięć omówiono już w recenzji, pozostałe poprawki zaproponował m.in. mój kolega ze studiów i znakomity tłumacz literatury pięknej Tomek Bieroń oraz blisko trzydziestu innych użytkowników Serwisu.

Najnowsze dodatki wyróżniono kolorem zielonym.

Część N-Z  

Zob. też Suplement Radka Więckowskiego.




abjection - upodlenie (hasło pominięte; znaczenie trudne do odgadnięcia z definicji przymiotnika abject);

activity - brakuje znaczenia ćwiczenie, z którym można się spotkać w niemal każdym podręczniku do języka angielskiego; warto by także odnotować polski odpowiednik liczby mnogiej tego słowa - zajęcia;

antifungal - przeciwgrzybiczny, grzybobójczy (brak hasła);

apiculture - pszczelarstwo (brak hasła);

appointment - w liczbie mnogiej (Appointments), jako tytuł rybryki z ogłoszeniami w gazecie, obok Nominacje powinno się również znaleźć Oferty pracy; słowo to w liczbie mnogiej może także oznaczać wyposażenie, umeblowanie;

arrest - brakuje ważnego medycznego znaczenia ustanie, zatrzymanie akcji (np. respiratory arrest - ustanie oddechu);

baby bust - niż demograficzny (przeciwieństwo baby boom); analogicznie do baby boomer, baby buster to ktoś urodzony w okresie niżu demograficznego (brak hasła);

back-to-back (w znaczeniu kolejno) - według "Słownika poprawnej polszczyzny" prawidłowo mówi się z rzędu, a nie pod rząd ("Padało trzy dni z rzędu");

baloney - również kiełbasa bolońska;

bandeau - używane jest na określenie nie tylko krótkiego topu bez ramiączek, ale każdej tego rodzaju sukienki czy sukni (gwoli sprawiedliwości trzeba przyznać, że tego rozszerzonego znaczenia nie odnotowuje chyba jeszcze żaden angielski słownik, mimo że w internecie można znaleźć setki sklepów oferujących bandeau dresses);

barbitone - ponieważ w chemii organicznej używa się przedrostków greckich, prawidłowa nazwa to kwas dietylobarbiturowy, a nie dwuetylobarbiturowy;

batter (w baseballu) - nie zawodnik odbijający, ale pałkarz;

bee yardpasieka (brak hasła);

bells and whistles - bajery, wodotryski, niepotrzebne dodatki (brak hasła);

Big Ben - to nie zegar i wieża zegarowa budynku parlamentu brytyjskiego, ale wiszący tam dzwon, o czym informuje każdy dobry przewodnik turystyczny;

bight - do znaczenia pętla, skręt można by dodać żeglarski termin buchta;

bigoted - nie tyle dogmatyczny, ile raczej nietolerancyjny, zaciekły, fanatyczny;

(like) billy-o - nie co żywo, ale ogólniej i zgodnie z pochodzeniem tego wyrażenia jak diabli (zob. np. http://www.worldwidewords.org/topicalwords/tw-bil1.htm);

biohazard - zamiast niezgrabnego zagrożenia ze strony organizmów żywych, lepiej to chyba tłumaczyć jako zagrożenie biologiczne;

birthrate - tylko wskaźnik urodzeń, nie przyrost naturalny;

blackbird (w USA) - nie kos, ale kacyk (rodzina Icteridae);

(and) Bob's your uncle - trafniejsze niż proponowane (i) w porząsiu może być często (i) załatwione, (i) po sprawie itp.;

boondocks - nie głucha prowincja, ale pipidówka, dziura (inny rejestr);

Brahmin - w drugim znaczeniu (obok religijnego bramina) nie jest bynajmniej określeniem pejoratywnym, jak utrzymuje słownik ("a member of a social and cultural elite, especially a descendant of an old New England family", podają zgodnie amerykańskie źródła), dlatego też proponowany polski odpowiednik jajogłowy wydaje się niezbyt fortunny; może lepiej w zależności od kontekstu ktoś dobrze urodzony, członek/przedstawiciel klasy wyższej, ewentualnie intelektualista, a w liczbie mnogiej śmietanka towarzyska, elita;

broadside - również czasownik o znaczeniu uderzyć w bok (samochodu);

buy in - zaakceptować, poprzeć, zgodzić się (na coś); stąd też rzeczownik buy-in, czyli akceptacja, poparcie, zgoda (brak hasła);

BVDs - bokserki, a nie ogólnie bielizna męska;

cancer - ogólnie nowotwór złośliwy; termin rak jest jego synonimem tylko w potocznym rozumieniu;

carcinoma - nie tyle nowotwór złośliwy (termin bardziej ogólny), ile - precyzyjniej - rak (jeden z rodzajów nowotworu złośliwego, wywodzący się z nabłonka);

carry-on - brak znaczenia bagaż podręczny;

charade - w drugim znaczeniu ("pretence") zamiast farsa, komedia lepszym odpowiednikiem jest maskarada;

charger - urządzenie do ładowania akumulatorów nazywa się zwyczajowo ładowarką; obok rumaka można by ewentualnie dodać jeszcze trzecie znaczenie, obecnie rzadko już spotykane: talerz, półmisek;

clerk - również duchowny;

collegial - koleżeński, kolegialny, a w drugim znaczeniu uczelniany (brak hasła);

concierge - dozorca/dozorczyni, a w hotelu recepcjonista rezerwujący dla gości bilety do teatru, stoliki w restauracjach itp. (niekiedy zwany konsjerżem) (brak hasła);

configure - konfigurować (brak hasła);

contact - brak znaczenia stykać się (o przedmiotach);

cornball - raczej pierdoła niż poczciwiec, to drugie określenie trudno bowiem uznać za pejoratywne;

coronary - jako rzeczownik bywa używane zamiennie z coronary thrombosis (zob. niżej), nie oznacza więc zawału serca (myocardial infarction, pot. heart attack);

coronary thrombosis - nie zator, ale zakrzepica tętnicy wieńcowej;

corpuscular - korpuskularny, cząsteczkowy, a w medycynie: krwinkowy (brak hasła);

corvéepańszczyzna (brak hasła);

cosmeceutical - istnieje polski termin kosmeceutyk, ewentualnie kosmoceutyk (ten drugi w pewnym artykule o najnowszym słownictwie polskim posłużył nawet za przykład kontaminacji słowotwórczej);

cottonwood - topola amerykańska (brak hasła); 

couch potato - zamiast leniwca, który kojarzy się przede wszystkim ze zwierzęciem, lepszy byłby zwykły leniuch, warto by też dodać maniaka telewizji, telemaniaka, jako że zasadniczą cechą takiego osobnika jest wielogodzinne przesiadywanie przed telewizorem, a nie po prostu leniuchowanie; od niedawna słowniki języka polskiego odnotowują także w tym znaczeniu termin kanapowiec (zob. też mouse potato)

cover story - artykuł nie z pierwszej strony, ale anonsowany na okładce, główny (w reklamie "Newsweeka" pojawia się sformułowanie temat z okładki);

crammer - intensywny kurs, ale bardzo konkretny, bo przygotowujący do egzaminów, a właściwie szkoła, która takie kursy organizuje; również korepetytor przygotowujący do egzaminu;

CRM (customer relationship management) - nie dział łączności z klientem, ale zarządzanie relacjami z klientem (koncepcja marketingowa albo typ systemu informatycznego); takiego terminu, obok oryginalnego angielskiego skrótu, używa się w polskim piśmiennictwie fachowym;

curfew - nie tylko godzina policyjna, ale również zamykanie na noc drzwi wejściowych (w schroniskach młodzieżowych, domach poprawczych itp.);

date rape - gwałt na randce, a nie dokonany przez osobę znaną ofierze;

DEA - skrót oznacza Drug Enforcement Administration, a nie Drug Enforcement Agency;

decommission - wycofywać z eksploatacji/użytkowania (np. statek), zamykać, likwidować (zakład produkcyjny, elektrownię) (brak hasła);

decouple - oddzielać, odłączać, rozsprzęgać (brak hasła);

devotions - nie tylko modlitwy, ale wszelkie praktyki religijne;

die - w ostatnim znaczeniu właściwy polski odpowiednik to narzynka (narzędzie do nacinania gwintów zewnętrznych), a nie gwintownik (narzędzie do nacinania gwintów wewnętrznych);

disabled access - nie tylko podjazd dla wózków inwalidzkich, ale także np. winda;

distractor - fałszywa odpowiedź (w zadaniach wielokrotnego wyboru); w tekstach z zakresu metodyki pojawia się również termin dystraktor (brak hasła);

dive - obok zanurzenie się warto by dodać zejście pod wodę (w znaczeniu pojedynczego zanurzenia się nurka);

do – przy do sb down obok okantować, oszwabić warto by dodać drugie znaczenie: oczerniać, obgadywać;

doomster i doomsayer - dwa rzeczowniki oznaczające czarnowidza, pesymistę (brak hasła);

dot-com - obok firmy internetowej pojawia się dziwaczne, nic niemówiące sformułowanie firma typu dot.com;

dreamland – obok sennego marzenia warto by także umieścić zwykłą krainę snów;

drop shipment - niekoniecznie jest to realizacja dużego zamówienia, chodzi przede wszystkim o bezpośrednią wysyłkę towarów przez producenta pod wskazany adres;

drumstick - nie udko kurczaka, ale podudzie (do kolana), czyli po prostu nóżka;

duenna - polski (?) odpowiednik (duenna) niczego nie wyjaśnia, jako że słowa tego nie uwzględniają słowniki wyrazów obcych; przydałoby się przynajmniej dodać obok przyzwoitka;

dulse -  nie rodymeria palczasta, tylko rodymenia palczasta (Rhodymenia palmata);

dwelling - nie tylko mieszkanie, ale także np. sadyba, siedlisko, domostwo, dach nad głową;

earlobe - nie małżowina uszna, ale jedynie jej dolna część, zwana płatkiem; cała małżowina nazywa się auricle (co słownik zresztą podaje);

eye-opener - lepszego odpowiednika rzeczownikowego niż proponowana rewelacja chyba nie ma, tyle że angielskie eye-opener funkcjonuje raczej w kontekstach negatywnych, podczas gdy polska rewelacja niesie wyraźne konotacje pozytywne; może więc lepiej dla wyjaśnienia hasła użyć dłuższego przykładu, np. "the trip to the slums was an eye-opener for me" - wycieczka do slumsów otworzyła mi oczy;

fallback - plan awaryjny (brakuje hasła, jest tylko "fallback position");

(the) Fates - w mitologii rzymskiej to w istocie Parki, natomiast w greckiej Mojry;

fealty - obok zależności lenniczej warto by dodać znaczenia hołd lenny i wierność oraz częsty frazeologizm swear fealty (składać hołd lenny, przysięgać wierność);

feature(s) - w tekstach techniczych (opisach urządzeń) w zależności od kontekstu słowo to często tłumaczy się jako możliwości, właściwości, wyposażenie itp. (słownik podaje tu tylko dwa przykłady ze słowem elementy); przy okazji (znaczenie nr 6): dopełniacz od "Times" pisze się "Timesa", nie "Times'a";

feudal - feudalny (brak hasła);

fielder - w bejsbolu i krykiecie oznacza zawodnika drużyny broniącej się (tej, która próbuje złapać uderzoną piłkę), nie atakującej;

finial - słowo to ma znacznie szersze znaczenie niż proponowany kwiaton, czyli dekoracyjne zwieńczenie hełmów wież, pinakli itp., może bowiem odnosić się również do wszelkiego typu ozdobnych zakończeń, końcówek, czy - w zależności od kształtu - gałek, szpikulców, główek, np. karniszy, lamp, kolumienek łóżka;

flip side - drugą stronę warto by może uzupełnić o określenie mniej przyjemna; w pewnych kontekstach termin ten można także tłumaczyć jako przeciwieństwo;

font - warto by doprecyzować, że chodzi nie tyle o czcionkę (pojedynczy element zecerski), co o zestaw czcionek o tym samym kroju;

four_posfour-poster bed - niekoniecznie musi oznaczać łóżko z baldachimem, owe cztery narożne słupki mogą bowiem pełnić funkcję czysto ozdobną i niczego nie podpierać (jak na zdjęciu obok albo tutaj). W razie niejasności bezpieczniej tłumaczyć to jako np. wielkie łoże;

French doors - nie tyle drzwi balkonowe, co przede wszystkim (w całości) przeszklone, które mogą też wychodzić np. do ogrodu (a skoro słownik ma być brytyjski, powinien w pierwszej kolejności wyjaśniać częściej używany w Wielkiej Brytanii termin French windows);

frenzy - w wielu kontekstach lepszym odpowiednikiem niż gorączka jest szał, szaleństwo; tłumaczenie zwrotu "drive/rouse sb to a frenzy" jako "wprowadzić kogoś w gorączkowy nastrój" jest co najmniej niezgrabne;

funicular - kolejka linowo-szynowa, a nie linowa;

funky - oznacza muzykę taneczną o silnym rytmie, czyli raczej nie ostrą, ale rytmiczną; terminu tego często się w ogóle nie tłumaczy (styl funky); pominięto też znaczenie "unconventionally stylish", czyli np. jajcarski;

gadolinium - obok chemicznego znaczenia gadolin, warto by dodać termin medyczny gadolina (środek kontrastowy zawierający gadolin);

G spot - punkt G, a nie czułe miejsce;

gang-bang - niekoniecznie gwałt zbiorowy, bo również znaczy to seks grupowy oraz (w USA) napad dokonany przez gang; słowo funkcjonuje także jako czasownik;

geek - każdy maniak, niekoniecznie komputerowy;

Gentile - w Biblii tłumaczone jest nie jako innowierca, ale poganin;

gesso - nie gips, ale podkład (angielska definicja: "A preparation of plaster of Paris and glue used as a base for low relief or as a surface for painting");

gizmo - obok mało znanego (i chyba środowiskowego) słowa ustrojstwo warto by dodać np. gadżet;

glutton for punishment - termin ten oznacza kogoś, kto chętnie podejmuje się prac uważanych przez inne osoby za mało atrakcyjne i nieprzyjemne; znacznie trafniejszym odpowiednikiem od cierpiętnika wydaje się proponowany przez Słownik Kościuszkowski masochista;

go off - również odstawić, rzucić (alkohol, narkotyki, lekarstwo);

gold foil - złota blaszka, a nie folia;

gore - oznacza krew nie tyle zakrzepłą, co przede wszystkim rozlaną, bywa też używane w przenośni jako synonim makabry; również najkrwawsza odmiana horroru - wówczas terminu się nie tłumaczy;

gutsy - brakuje znaczenia pełen wigoru/charakteru, krwisty (np. styl literacki);

gutted - bardziej ciężko rozczarowany niż zniesmaczony;

half-assed (o człowieku) - raczej np. niedorobiony niż zidiociały (zły sens i zły rejestr);

hard-hitting - obok demaskatorski warto by też dodać ostry, bezkompromisowy;

Harris tweed - nie istnieje nic takiego jak "wyspa Lewisa i Harrisa", a jedynie wyspy Lewis i Harris;

hasp - to nie skobel ("metalowy pręt wbity dwoma końcami np. w futrynę drzwi"), ale wrzeciądz, czyli nakładany na niego element z zawiasem; 

heads - w zasadzie odpowiada orłowi na polskich monetach, ale w odniesieniu do monet z innych krajów bezpieczniej byłoby mówić o awersie (stronie „prawej”, „przedniej”, jednakowej dla wszystkich nominałów) z uwagi na oczywisty absurd nazywania orłem np. wizerunku brytyjskiej królowej, pełniącego analogiczną rolę na pensach i funtach; zob. dłuższy tekst na ten temat;

henchman - brakuje silnie pejoratywnego znaczenia siepacz;

hind (legs) - nogi nie tylnie, ale tylne;

holder - brak znaczenia uchwyt, oprawka, a obok posiadacza warto by także dodać okaziciela;

hot key - skrót klawiszowy, a nie gorący klawisz;

hypersonic – zdecydowanie bardziej rozpowszechnioym terminem niż podany hipersoniczny jest naddźwiękowy;

ice pack - nie tylko worek z lodem, ale także lód dryfujący albo pak lodowy;

ick - obok przymiotnika icky brakuje rzeczownika, od którego on pochodzi i który oznacza maź;

infection - obok zakażenia (bakterią, wirusem lub grzybem) brak terminu zarażenie (pasożytami);

insurgencepowstanie, rewolta, rebelia (brak hasła);

interstate - tylko droga międzystanowa, a nie międzypaństwowa;

isolate - również rzeczownik izolat (szczep bakteryjny);

ivory - nie tylko kość słoniowa, ale także z kłów innych zwierząt, np. morsów czy narwali;

Jacobean - nie jakobicki, ale opisowo z czasów Jakuba I;

Jacobitical - jakobicki (hasło pominięte);

java (w USA) - kawa, kawka, a nie kawiarnia;

kilo - może także znaczyć kilometr, jak i tysiąc;

kudos - w wielu kontekstach lepszym odpowiednikiem niż prestiż jest chwała/sława;

Lady Macbeth (w haśle "figure") - tradycyjnie pisze się po polsku Makbet;

land-based - również stacjonarny (o telefonie);

laxity - obok rozwiązłości również rozpasanie, rozkiełznanie, niepowściągliwość;

legionnaire - od żołnierza legii lepszy będzie po prostu legionista;

lemon verbena to lipia, a nie lippia;

lesion - nie rana, ale uszkodzenie, zmiana patologiczna;

light-headedness - podany odpowiednik zamroczenie jest błędny, co widać nawet po sąsiednim haśle "light-headed", gdzie wyrażenie she was/felt light-headed wyjaśniono jako kręciło się jej w głowie. Zamroczenie nie ma nic wspólnego z zawrotami głowy, ani w języku fachowym (psychiatria), ani potocznym. "Słownik medyczny" proponuje tłumaczenie opisowe: uczucie zawrotu głowy (pustki w głowie), czyli po prostu zawroty głowy, obok których warto by także dodać beztroskę;

line-up - brakuje znaczenia asortyment (towarów);

mark – dodatkowe slangowe znaczenie amerykańskie: jeleń (upatrzona ofiara, np. oszustwa);

mass number - w polskiej terminologii fizycznej istnieje liczba masowa, a nie masowa liczba;

mass X-ray - hasło mocno podejrzane; po polsku powiedzielibyśmy nie masowe badania rentgenologiczne, ale rentgenowskie; problem w tym, że samodzielnego terminu mass X-ray nie uwzględnia żaden słownik angielski, łącznie z oryginalnym The New Oxford Dictionary of English i internetowym Onelook; najprawdopodobniej jest to oderwany fragment terminów astronomicznych high-mass/low-mass X-ray binary, określających pewnego typu gwiazdy podwójne;

mealybug - nie mączlik (Trialeurodes vaporariorum), a wełnowiec (owad z rodziny Pseudococcidae);

meek - również cichy (zwłaszcza w Biblii);

misprisionnieujawnienie/zatajenie (przestępstwa, zdrady; brak hasła);

mistletoe - całowanie się pod jemiołą jest obyczajem bożonarodzeniowym, a nie noworocznym (przynajmniej w krajach anglojęzycznych);

mitral valve - częściej spotykanym i bardziej swojskim terminem niż zastawka mitralna jest zastawka dwudzielna;

monorail - kolej nie jednotorowa, ale jednoszynowa;

monaural - monofoniczny (brak hasła);

morbidity - w znaczeniu medycznym nie tyle stan chorobowy, ile ryzyko powikłań, liczba powikłań, powikłania przebiegu choroby (np. w zdaniu "This disease causes significant morbidity and mortality"); w epidemiologii może też oznaczać zapadalność;

mosey - nie tylko przechadzka, ale także przejażdżka (konna, samochodowa itp.); 

mouse potato - względnie nowy termin, utworzony przez analogię do couch potato i oznaczający kogoś, kto spędza długie godziny przy komputerze, a więc maniaka komputerowego;

multipath - wielodrożny; np. multipath reception to odbiór wielodrożny (sygnału radiowego) (brak hasła);

multivoltage - wielonapięciowy (brak hasła);


Część N-Z

 

Powyższa lista cały czas się wydłuża. Jeśli chciałbyś ją uzupełnić o własne propozycje, napisz .



© by Arkadiusz Belczyk 2003-2010
 
poradkk

Tłumaczenie filmów

Słownik budowlany