Serwis Tłumacza


Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Orzeł, reszka, heads i tails

 

Jak wyjaśnił mi pan Michał Madaliński (któremu serdecznie dziękuję), to jednak Wielki słownik angielsko-polski PWN-Oxford ma zasadniczo rację co do tłumaczenia angielskich terminów heads jako orzeł i tails jako reszka - niniejszym zwracam więc honor jego autorom. 

Sprawa okazuje się wszak mocno skomplikowana. Każda moneta ma dwie strony: „prawą”, czy też „przednią”, zwaną awersem, oraz „lewą”, „tylną”, zwaną rewersem. Otóż na przekór intuicji za stronę główną i ważniejszą (awers), uważa się tę, która zawiera stały element zdobniczy, jednakowy dla wszystkich nominałów (na złotówkach jest to polskie godło, na funtach – głowa królowej) a nie tę, na której widnieje nominał (czyli reszkę). Ponieważ nazywanie portretu Elżbiety II „orłem” jest w oczywisty sposób absurdalne (podobnie jak nazywanie wizerunku ptaka z rozpostartymi skrzydłami - „heads”, zwłaszcza gdy po drugiej stronie znajduje się jakaś głowa, jak na niektórych monetach PRL-owskich czy współczesnych monetach kolekcjonerskich z polskimi królami lub papieżem), bezpieczniej posługiwać się właśnie terminami awers i rewers (a w języku angielskim obverse i reverse) – rzecz jasna poza utartym wyrażeniem orzeł czy reszka.

Wydaje się to jeszcze bardziej wskazane, gdy przyjrzymy się monetom z innych krajów. Na przykład na najnowszej amerykańskiej jednodolarówce z jednej strony widnieje Indianka z dzieckiem, z drugiej zaś lecący orzeł. Awersem, czyli heads istotnie jest tu głowa, ale w polskim tekście orłem możemy nazwać tylko rysunek ptaka z napisem „One dollar”, czyli w rzeczywistości reszkę (rewers). Z kolei na monetach euro awers przedstawia mapę Europy (a także podaje nominał, co dodatkowo zaciemnia obraz), rewers zaś - rozmaite elementy narodowe, w tym na przykład głowy monarchów bądź sławnych postaci. W tym wypadku trudno byłoby określać terminem heads stronę, na której żadnej głowy na pewno nie ma. Dlatego często używa się pojęć common side i national side – tak postąpił choćby autor hasła w angielskiej Wikipedii.

Pojawia się ciekawe pytanie, co dla Brytyjczyków będzie heads, a co tails, jeśli pewnego dnia zdecydują się przyjąć euro – na którym najpewniej zechcą umieszczać wizerunek swojej królowej (albo króla). Być może to właśnie ten dylemat jest powodem, dla którego wolą pozostać przy funtach...

O tym, jak powszechne rozumienie tego, co jest którą stroną monety, rozmija się z fachową terminologią nunizmatyczną, świadczą też hasła – błędne, jak się okazuje - w Słowniku języka polskiego. Definiuje on reszkę jako „prawą stronę monety, mającą zwykle napis określający jej wartość; awers”, a przy rewersie podaje jako przykład użycia tego słowa: „Moneta z godłem państwowym na rewersie”. W rzeczywistości reszka jest rewersem, godło zaś znajduje się na awersie. Również we wspomnianym wyżej haśle z Wikipedii dowiadujemy się, że „The coins have a common obverse, portraying a map of Europe”, podczas gdy w hasłach powiązanych (np. o euro w wersji greckiej czy francuskiej możemy sobie obejrzeć jako „obverse sides” zupełnie coś innego – rewersy właśnie. 



© by Arkadiusz Belczyk 2008
 
poradkk

Tłumaczenie filmów

Słownik budowlany