S³ownik chemiczny
 S³ownik chemiczny zawiera nazwy pierwiastków, substancji i zwi±zków chemicznych (organicznych i nieorganicznych), minera³ów, barwników, przyrz±dów laboratoryjnych i technik badawczych, czasowniki opisuj±ce czynno¶ci wykonywane podczas badañ chemicznych czy procesów technologicznych oraz zjawiska zachodz±ce w trakcie reakcji, przymiotniki okre¶laj±ce np. cechy zjawisk chemicznych czy w³a¶ciwo¶ci fizyko-chemiczne substancji, a tak¿e rozmaite pojêcia i wyra¿enia spotykane w tekstach chemicznych (objêto¶æ molowa, in statu nascendi itp.). Opracowany zosta³ w uk³adzie polsko-angielskim, ale mo¿na w nim oczywi¶cie szukaæ tak¿e nazw angielskich (dlatego przy wielu has³ach podano nawet po kilka angielskich synonimów). S³ownik zawiera aktualnie oko³o 25 tys. terminów (w obu czê¶ciach) zebranych w ponad 9500 hase³ i jest systematycznie rozbudowywany. Je¶li uwa¿asz, ¿e brakuje w nim jakiego¶ wa¿nego has³a, napisz.
Uwagi:
Aby ograniczyæ rozmiary s³ownika, czê¶æ nazw zwi±zków chemicznych (g³ównie dotyczy to kwasów i alkoholi) podano w formie samego przymiotnika (np. cetylosulfonowy zamiast kwas cetylosulfonowy). Nie uwzglêdniono tak¿e nazw ³atwych do utworzenia przez analogiê - takich jak chlorek wapnia, któr± mo¿na ustaliæ, sprawdzaj±c angielskie odpowiedniki s³ów chlorek i wapñ. Pe³n± nazwê zwi±zku chemicznego podano wszêdzie tam, gdzie jej odgadniêcie mo¿e byæ utrudnione b±d¼ je¶li istniej± jeszcze nazwy alternatywne, zwyczajowe czy handlowe. Je¿eli jakie¶ s³owo pojawia siê jako element has³a z³o¿onego, nie wystêpuje ju¿ samodzielnie (st±d np. obok kilkudziesiêciu nazw rozmaitych olejków nie ma has³a olejek), chyba ¿e ma ono wiêcej ni¿ jeden angielski odpowiednik (np. azbest). Wyj±tkiem od tej regu³y s± nazwy pierwiastków, które uwzglêdniono w komplecie jako osobne has³a.
W przypadku ró¿nic miêdzy pisowni± brytyjsk± a amerykañsk± podano z zasady tê pierwsz±, drug± za¶ jedynie w has³ach podstawowych, jako synonim oznaczony skrótem {US}. Tak wiêc np. pod has³em glin mo¿na znale¼æ aluminium, {US} aluminum, natomiast przy tlenku glinu - wy³±cznie wersjê aluminium oxide. Jedyny wa¿ny wyj±tek to siarka i wszelkie nazwy pochodne, dla których przyjêto znacznie bardziej rozpowszechnion± pisowniê sulfur, sulfate, sulfuric itd., a nie sulphur, sulphate, sulphuric.
Grupy oznaczono ³±cznikiem na koñcu nazwy polskiej i angielskiej (np. chinolil- quinolyl-), liczby utlenienia umieszczono w nawiasach okr±g³ych bez spacji po poprzedzaj±cym je s³owie (np. chlorek cyny(IV) - tin(IV) chloride), natomiast greckie litery pojawiaj±ce siê w niektórych nazwach zosta³y zapisane w nawiasach kwadratowych jako pe³ne s³owa w polskim brzmieniu (np. [alfa]-metylostyren - [alfa]-methylstyrene). W nawiasy klamrowe ujêto wszelkie dodatkowe uwagi, umo¿liwiaj±ce prawid³ow± identyfikacjê nazw i pojêæ (np. wêgiel - carbon {pierwiastek}; wêgiel - coal {surowiec}).
S³ownik jest z za³o¿enia przeznaczony dla osób, które maj± pewn± wiedzê chemiczn±, jak i jêzykow±, i zdaj± sobie sprawê z kilku istotnych rzeczy:
- obok oficjalnie obowi±zuj±cych nazw naukowych funkcjonuje tak¿e mnóstwo nazw tradycyjnych (ditlenek/dwutlenek itp.) oraz zwyczajowych (które s³ownik stara siê uwzglêdniaæ jako synonimy);
- w angielskiej pisowni z³o¿enia dwóch rzeczowników mog± siê pojawiaæ w tek¶cie jako dwa oddzielne s³owa, dwa s³owa z ³±cznikiem albo jedno s³owo (np. lime water, lime-water, limewater), przedrostek di- bywa zamiennie u¿ywany z przedrostkiem bi-, a niektóre czasowniki maj± równocze¶nie formy regularne i nieregularne (np. burned/burnt);
- rozmaite fragmenty nazw w obu jêzykach mog± byæ ujête w nawiasy (dotyczy to np. nazw polimerów oraz przedrostków typu meta-, orto-, tri-, tetra-);
- niektóre nazwy wystêpuj± zazwyczaj tylko w liczbie mnogiej (np. niecukry - non-sugars), za¶ czasowniki w jêzyku polskim mog± mieæ formê albo dokonan±, albo niedokonan± (np. oziêbiæ/oziêbiaæ) i przybieraæ rozmaite przedrostki (badaæ, zbadaæ, przebadaæ itp.). Z tego wzglêdu, korzystaj±c ze s³ownika, najlepiej wpisywaæ tylko zasadnicz± czê¶æ poszukiwanego terminu lub sprawdzaæ tak¿e mo¿liw± pisowniê alternatywn±.
Zob. te¿:
© by Arkadiusz Belczyk 2003-2006
|
