Serwis Tłumacza


Strona g?wna arrow Lektury arrow T?umaczenie polskich nazw geograficznych na j?zyk angielski Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

T?umaczenie polskich nazw geograficznych na j?zyk angielski



Nazw geograficznych, podobnie jak innych nazw w?asnych, w zasadzie si? nie t?umaczy, nie znaczy to jednak, ?e w angielskim przek?adzie wszystkie musz? wygl?da? tak samo, jak w polskim oryginale. Istniej? tu dwie grupy wyj?tków:

  1. nazwy bardzo znane, które maj? mocno zakorzenione w tradycji angielskie odpowiedniki (np. Warszawa, ?l?sk, Karpaty, Wis?a);
  2. nazwy b?d?ce kombinacj? zasadniczej nazwy w?asnej i okre?lnika rodzajowego (np. jezioro ?niardwy, Zatoka Gda?ska, Puszcza Kampinoska, prze??cz Zawrat).

Pierwsza kategoria jest bardzo nieliczna i prócz nazwy samego kraju, morza, nad którym on le?y, najwi?kszej rzeki oraz dawnej i obecnej stolicy obejmuje jeszcze tylko nazwy kilku du?ych form topograficznych (krain geograficznych i pasm górskich), pojawiaj?cych si? w rozmaitych angielskich opisach ukszta?towania terenu w naszej cz??ci Europy. Oto ich (chyba) kompletna lista:

Polska - Poland
Ba?tyk - the Baltic (Sea)
Warszawa - Warsaw
Kraków - Cracow
(t? nazw? cz?sto pozostawia si? dzi? w pisowni polskiej)
Wis?a - the Vistula (River)
Karpaty - the Carpathians
Tatry - the Tatras
Sudety - the Sudetes
(lub z niemiecka the Sudeten)
Mazowsze - Mazovia
?l?sk - Silesia
Pomorze - Pomerania
Mazury - Masuria
(rzadziej Mazuria)
Kaszuby - Kashubia
Nizina Polska / Ni? Polski - the Polish Lowland


Doda? do tego mo?na jeszcze dwie nazwy historyczne:

Galicja - Galicia
O?wi?cim - Auschwitz
(tylko jako nazwa obozu koncentracyjnego, ale nie samego miasta).

Nazwy trzech rzek spotyka si? w tekstach angielskich w pisowni zarówno polskiej, jak i niemieckiej:

Odra - the Odra / the Oder (River),
Nysa K?odzka - the Nysa / the Neisse (River),
Nysa ?u?ycka - the Nysa / the Lusatian Neisse (River)
.

W t?umaczeniu, je?eli tekst dotyczy wy??cznie albo przede wszystkim geografii Polski, najlepiej pozostawi? te nazwy w polskim brzmieniu, cho? warto chyba jednocze?nie poda? w nawiasie pisowni? niemieck?, z któr? angielskoj?zyczny odbiorca móg? si? wcze?niej zetkn??.

Angielskie nazwy dwóch innych polskich krain geograficznych funkcjonuj? bardziej jako obja?nienia znacze? ni? pe?noprawne nazwy:

Wielkopolska - Great Poland / Greater Poland,
Ma?opolska - Little Poland / Lesser Poland
.

Z tego wzgl?du mo?na je równie? wprowadza? do t?umaczenia w nawiasie przy pierwszym ich pojawieniu si? w tek?cie, ale zasadniczo nale?y si? pos?ugiwa? nazwami oryginalnymi.

Dodatkowo t?umaczeniu na angielski podlegaj? takie towarzysz?ce niektórym nazwom pospolite okre?lenia, jak Górny, Dolny, Wschodni, Zachodni, Wysoki, Niski itp.:

Górny / Dolny ?l?sk - Upper / Lower Silesia (bez the!),
Karpaty Wschodnie / Zachodnie - the East / West Carpathians,
Beskid Wysoki / Niski - the High / Low Beskid
(ale zobacz tutaj).

Na marginesie trzeba tak?e wspomnie? kwesti? obcoj?zycznych nazw obiektów znajduj?cych si? dzi? na terytorium Polski, ale kiedy? nale??cych do pa?stw o?ciennych - dotyczy to g?ównie niemieckich nazw w zachodniej i pó?nocnej Polsce. W starszych tekstach angielskich mo?na spotka? np. nazwy Stettin i Danzig (obie pisownie proponowa? zreszt? Stanis?awski w swym Wielkim s?owniku polsko-angielskim), jednak we wspó?czesnej angielszczy?nie, która - zapewne z powodów tyle? politycznych, co praktycznych - preferuje pisowni? oficjalnie obowi?zuj?c? w danym pa?stwie, u?ywa si? nazw w brzmieniu polskim, a wi?c Szczecin, Gda?sk. (Nie jest to wszak regu?a uniwersalna, bo np. w stosunkowo nowym s?owniku Webstera z 1990 r. mo?na przeczyta?, ?e najwy?sz? gór? w Sudetach jest Schneekoppe.)

Znacznie bardziej skomplikowane jest t?umaczenie nazw z drugiej kategorii. Wydaje si? oczywiste, ?e cz??? tego typu nazwy b?d?ca s?owem pospolitym powinna zosta? przet?umaczona, by odbiorca tekstu zorientowa? si?, z jakiego rodzaju obiektem ma do czynienia. Niekiedy wystarczy do tego prosta podmiana polskiego okre?lnika jego angielskim odpowiednikiem:

jezioro Wigry - Lake Wigry (ew. the Wigry Lake),
prze??cz Okraj - the Okraj Pass,
przyl?dek Rozewie - the Rozewie Cape
itd.

Przegl?daj?c map? fizyczn? Polski, nietrudno stwierdzi?, ?e zdecydowana wi?kszo?? tego typu nazw zawiera przymiotnik, który pochodzi zwykle od innej nazwy w?asnej w formie rzeczownika:

Kana? Bydgoski
- od Bydgoszczy,
Jezioro ?ywieckie
- od ?ywca,
?u?awy Wi?lane
- od Wis?y,
Puszcza Kampinoska
- od Kampinosu,
Babiogórski Park Narodowy
- od Babiej Góry itd.

Kilka takich przymiotników mo?na zast?pi? w t?umaczeniu przymiotnikami utworzonymi od angielskich nazw z naszej listy powy?ej:

Pojezierze Mazurskie
/ Pomorskie / Kaszubskie - the Masurian / Pomeranian / Kashubian Lake District,
Nizina Mazowiecka - the Mazovian Lowland,
Wy?yna / Nizina ?l?ska - the Silesian Upland / Lowland,
Pogórze Karpackie - the Carpathian Foothills,
Zapadlisko Przedkarpackie - the Carpathian Depression
.

Przez analogi? do dwóch ostatnich nazw mo?na by te? prze?o?y? Przedgórze Sudeckie jako the Sudetian Foothills, Monoklin? Przedsudeck? jako the Sudetian Monocline, a Nieck? Pó?nocnosudeck? jako the North Sudetian Basin, cho? zaznaczam, ?e jest to tylko propozycja. ?aden z dost?pnych mi s?owników angielskich nie podaje, jak brzmi przymiotnik utworzony od nazwy tych gór. Stanis?awski (a za nim inne polskie s?owniki) sugeruje pisowni? Sudetic, jednak typow? ko?cówk? dla tego rodzaju przymiotników w j?zyku angielskim jest -an: obok Carpathian mo?na tu poda? np. Himalayan, Pyrenean, Andean, Rhodopean itd., dlatego Sudetian wydaje si? lepszym rozwi?zaniem.

W pozosta?ych wypadkach, gdy nie da si? utworzy? angielskiego przymiotnika i trzeba zachowa? polsk? nazw? w?asn?, pojawia si? w?tpliwo??, jakiej cz??ci mowy nale?y u?y? w t?umaczeniu - przymiotnika czy raczej rzeczownika, od którego przymiotnik ten pochodzi? The Bydgoski Canal czy the Bydgoszcz Canal? Je?li bowiem przyjrzymy si? podobnym nazwom polskim odnosz?cym si? do obiektów np. w Wielkiej Brytanii, bez trudu znajdziemy takie oto pary:

Kana? Bristolski - the Bristol Channel,
Basen Londy?ski - the London Basin,
Zatoka Liverpoolska - the Liverpool Bay.


Polskiemu przymiotnikowi odpowiada tu angielski rzeczownik. Tak? te? zasad? przy t?umaczeniu polskich (i nie tylko polskich) nazw geograficznych stosuj? w swych angielskoj?zycznych dokumentach mi?dzynarodowe instytucje i organizacje, takie jak UNESCO (kilka przyk?adów mo?na znale?? w internecie: http://valhalla.unep-wcmc.org/unesco/sites/2095.htm, http://www.panparks.org/source/bies.html, http://www.ramsar.org/profiles_poland.htm. Konsekwencja wymaga, by podobnie post?powa? z innymi, mniej znanymi w ?wiecie nazwami; napiszemy zatem:

Bieszczadzki / Tatrza?ski Park Narodowy - the Bieszczady / Tatra National Park,
Puszcza Knyszy?ska / Solska / Piska - the Knyszyn / Sol / Pisz Forest,
Kana? Augustowski - the Augustów Canal,
Mierzeja Helska - the Hel Peninsula,
Wy?yna Krakowsko-Cz?stochowska - the Kraków-Cz?stochowa Upland,
Prze??cz Dukielska - the Dukla Pass,
Pojezierze Drawskie / Suwalskie - the Drawsko / Suwa?ki Lake District.

Wa?nym wyj?tkiem od tej regu?y s? nazwy jezior, zarówno naturalnych, jak i sztucznych, które np. angielskie przewodniki turystyczne po Polsce pozostawiaj? zawsze w formie przymiotnikowej:

Jezioro Miko?ajskie - Lake Miko?ajskie (ew. the Miko?ajskie Lake)
Jezioro Soli?skie - Lake Soli?skie (ew. the Soli?skie Lake)

Zapewne decyduj? tu wzgl?dy praktyczne. Mo?na si? te? zastanowi?, czy ma sens u?ywanie rzeczownika w przypadku stosunkowo ma?ych obiektów topograficznych (doliny, szczyty górskie), których nazwa pochodzi najcz??ciej od jakiej? wsi. Chyba rozs?dniej pos?ugiwa? si? form? the Chocho?owska Valley ni? the Chocho?ów Valley.

Na pewno form? przymiotnikow? pozostawimy wsz?dzie tam, gdzie pochodzenie nazwy jest skomplikowane i niekiedy trudne do ustalenia, np.:

S?owi?ski Park Narodowy - od dawnego plemienia S?owi?ców,
Puszcza Romincka - od staropruskiego s?owa Romowe,
Dolina Goryczkowa - od goryczki (ro?liny).
Pojezierze Lubuskie - od miasta Lubusz (obecnie niemieckie Lebus).

W tek?cie angielskim przybior? one posta?:

S?owi?ski Park Narodowy - the S?owi?ski National Park,
Puszcza Romincka - the Romincka Forest,
Dolina Goryczkowa - the Goryczkowa Valley,
Pojezierze Lubuskie - the Lubuskie Lake District.

A co zrobi?, je?li przymiotnik pochodzi od innej nazwy w?asnej, któr? w normalnych okoliczno?ciach t?umaczyliby?my na angielski b?d? która kryje w sobie istotne dla odbiorcy znaczenie? Oto kilka przyk?adów:

Bory Dolno?l?skie - od Dolnego ?l?ska (Lower Silesia),
Góry ?wi?tokrzyskie - od klasztoru ?wi?tego Krzy?a,
Góry Sto?owe - od charakterystycznego kszta?tu,
Puszcza Jod?owa - od rosn?cych w niej jode? (gdyby kto? nie wiedzia?).

W takiej sytuacji mo?na albo po prostu zignorowa? pochodzenie nazwy i post?pi? jak w przyk?adach wy?ej, tj. po??czy? polski przymiotnik z angielskim okre?lnikiem:

Bory Dolno?l?skie - the Dolno?l?skie Forest
(l. poj.!),
Góry ?wi?tokrzyskie - the ?wi?tokrzyskie Mountains,
Góry Sto?owe - the Sto?owe Mountains,
Puszcza Jod?owa - the Jod?owa Forest
,

albo te? zachowa? j? w pe?nym polskim brzmieniu, dodaj?c w nawiasie - oczywi?cie tylko za pierwszym razem - dok?adne angielskie t?umaczenie:

Bory Dolno?l?skie - the Bory Dolno?l?skie (Lower Silesia Forest),
Góry ?wi?tokrzyskie - the Góry ?wi?tokrzyskie (Holy Cross Mountains),
Góry Sto?owe - the Góry Sto?owe (Table Mountains),
Puszcza Jod?owa - the Puszcza Jod?owa (Fir Forest)
.

Ciekawostk? stanowi tu Puszcza Piaskowa, której nazwa wzi??a si? nie od piasku, ale od wsi Piasek, trzeba wi?c odda? j? po angielsku jako the Piasek Forest.

Podawanie znaczenia czy te? genezy nazwy w?asnej bywa u?yteczne i wskazane, ale ka?dy przypadek nale?y rozpatrzy? indywidualnie pod k?tem charakteru i przeznaczenia ca?ego t?umaczonego tekstu, by nie za?mieca? go zb?dnymi informacjami. Szczególnie ryzykowne jest takie "t?umaczenie" nazw miejscowo?ci (?ód?, Bia?ystok, Zielona Góra itd.). Je?eli oryginalny tekst nie zawiera wyra?nych aluzji do dos?ownego znaczenia nazwy i jej wyja?nienie nie jest absolutnie konieczne dla zrozumienia s?ów autora, lepiej unika? tego rodzaju pokus.

Przestrzec nale?y tak?e przed tworzeniem pleonazmów nazewniczych, w których wyst?puje równocze?nie polskie i angielskie okre?lenie rodzaju obiektu topograficznego, np. *the Bory Tucholskie Forest czy *Jasna Góra Hill (to dwa autentyczne przyk?ady z internetu). W pierwszym przypadku napiszemy po prostu the Tuchola Forest, a w drugim pozostawimy Jasn? Gór?, ewentualnie dodaj?c w nawiasie tytu?em wyja?nienia Bright Hill, cho? nie jest to wcale konieczne - istniej? wszak tysi?ce polskich tekstów np. o Oksfordzie, których autorzy bynajmniej nie uznaj? za swój obowi?zek wy?uszczy? odbiorcy, sk?d wzi??a si? nazwa tego miasta. (Klasztor jasnogórski, zauwa?my przy okazji, t?umaczy si? jako the Monastery of Jasna Góra).


Uwagi szczegó?owe:

1. Góry

Nazwy niektórych pasm mo?na zapisywa? albo w formie przymiotnik/przydawka rzeczownikowa + Mountains, albo w por?czniejszej liczbie mnogiej:

Karpaty - the Carpathian Mountains / the Carpathians,
Tatry - the Tatra Mountains / the Tatras,
Beskidy - the Beskid Mountains / the Beskids
.

Pojedyncze pasma wchodz?ce w sk?ad Beskidów zasadniczo opatrujemy jedynie przedimkiem the, napiszemy wi?c:the Beskid ?ywiecki / Makowski / Wyspowy / S?decki. T?umaczy si? jedynie nazwy Beskidy Zachodnie / ?rodkowe / Wschodnie (the West / Central / East Beskids) oraz ewentualnie Beskid Niski (the Low Beskid) i Beskid ?l?ski (the Silesian Beskid; por. uwagi wy?ej), cho? i wówczas warto si? zastanowi?, czy nie nale?a?oby poda? w nawiasie tak?e polskiego brzmienia.

Je?eli nazwa u?yta w j?zyku angielskim nie ma wyra?nej formy liczby mnogiej (czyli przyrostka -s), traktuje si? j? jako rzeczownik w liczbie pojedynczej; piszemy zatem:

The Bieszczady / Pieniny / Karkonosze is / has / looks...

Przy nazwach pojedynczych szczytów cz?sto dodaje si? skrót Mt (Mount), chyba ?e polska nazwa zawiera ju? s?owo o tym znaczeniu:

Mt Giewont, Mt Tarnica

ale raczej:

Kasprowy Wierch, Babia Góra
.

Warto te? zauwa?y?, ?e wysoko?? gór, prze??czy itp., w j?zyku polskim z regu?y opatrywana skrótem n.p.m. (nad poziomem morza), w tekstach angielskich bardzo rzadko pojawia si? z odpowiadaj?cym mu okre?leniem above sea level, a jeszcze rzadziej ze skrótem asl albo ASL, którego nie uwzgl?dniaj? nawet du?e s?owniki j?zyka angielskiego. Zdanie Najwy?szym polskim szczytem s? Rysy (2499 m n.p.m.) prze?o?ymy wi?c jako Poland's highest summit is Mt Rysy (2499m).

2. Rzeki

Do nazw rzek z regu?y dodaje si? w j?zyku angielskim okre?lnik River:

Bug - the Bug River / the River Bug,

ale je?li dana nazwa zosta?a ju? raz zidentyfikowana w tek?cie b?d? te? w ewidentny sposób odnosi si? do rzeki, wystarczy pos?ugiwa? si? krótsz? form? the Bug.

3. Zatoki

Nazwy zatok (których sk?din?d mamy w Polsce raptem trzy) t?umaczymy rzeczownikiem:

Zatoka Gda?ska - the Gulf of Gda?sk,
Zatoka Pucka - the Gulf of Puck,
Zatoka Pomorska - the Gulf of Pomerania
(ale niektóre ?ród?a lansuj? nazw? Pomeranian Bay).

4. Zalewy

S?owo zalew jest nieco podchwytliwe, poniewa? mo?e si? odnosi? albo do zamkni?tej zatoki morskiej, albo do sztucznego zbiornika wodnego. W pierwszym przypadku angielskie nazwy wygl?daj? tak:

Zalew Szczeci?ski - the Szczecin Lagoon,
Zalew Wi?lany - the Vistula Lagoon,
Zalew Kamie?ski - the Kamie?ski Lagoon
,

przy czym ta ostatnia jest tylko propozycj?, jako ?e wszystkie znane mi ?ród?a angielskie milcz? na ten temat. Za tak? w?a?nie pisowni? przemawia z jednej strony analogia do nazw jezior, a z drugiej to, ?e jedyna sensowna alternatywa - the Kamie? Pomorski Lagoon - by?aby k?opotliwa w u?yciu i bardzo odleg?a od oryginalnej formy przymiotnikowej (z któr? obcokrajowiec mo?e przecie? zetkn?? si? np. na mapach).

W drugim przypadku u?yjemy po prostu s?owa lake:

Zalew Zegrzy?ski - Lake Zegrzy?ski,
Zalew Zemborzycki - Lake Zemborzycki
itd.

5. Parki narodowe

Jak ju? zauwa?yli?my wy?ej, w nazwach parków zasadniczo nazw? przymiotnikow? przekszta?ca si? z powrotem w rzeczownik, od którego ów przymiotnik powsta?, chyba ?e pochodzenie nazwy jest bardzo skomplikowane. Piszemy zatem:

Wielkopolski Park Narodowy - the Wielkopolska National Park,
Roztocza?ski Park Narodowy - the Roztocze National Park,
Drawie?ski Park Narodowy - the Drawa National Park,
itd.,

ale:

S?owi?ski Park Narodowy - the S?owi?ski National Park,
?wi?tokrzyski Park Narodowy - the ?wi?tokrzyski National Park
.

W przypadku bardziej rozbudowanych nazw zachowuje si? polsk? nazw? w?asn?, nawet je?li w innych okoliczno?ciach podlega ona t?umaczeniu:

Park Narodowy Gór Sto?owych - the Góry Sto?owe National Park,
Park Narodowy Bory Tucholskie - the Bory Tucholskie National Park,
Park Narodowy Uj?cie Warty - the Uj?cie Warty National Park
.

Zatrzymajmy si? na chwil? przy tym ostatnim przyk?adzie. Sformu?owanie "Uj?cie Warty" wbrew pozorom nie ma zgrabnego angielskiego odpowiednika. Cho? ka?dy s?ownik informuje, ?e "uj?cie rzeki" to po angielsku mouth albo outlet, s?owa te oznaczaj? wy??cznie uj?cie do morza, a nie do innej rzeki. Wp?ywanie jednej rzeki do drugiej opisuje si? terminem confluence, tyle ?e wymaga on podania nazw ich obu. Nale?a?oby zatem napisa?: the confluence of the Warta and Odra (rivers). (Podobnie w j?zyku polskim nie mo?emy np. powiedzie? "skrzy?owanie Marsza?kowskiej" - trzeba bowiem zawsze doda?, z któr? ulic?).

6. Kotliny

Bardzo skomplikowanym terminem geograficznym okazuje si? kotlina. Zarówno s?ownik Stanis?awskiego, jak i Fisiaka (Collins), nie mówi?c o innych, mniejszych wydawnictwach, podaj? jako jego angielski odpowiednik s?owo valley. Z tego szeregu wy?amuje si? jedynie bardzo dobry S?ownik ochrony ?rodowiska i ochrony przyrody Krzysztofa Czekierdy, który twardo obstaje przy s?owie basin. Aby ustali?, kto ma racj?, poszukajmy na mapie Europy innych du?ych kotlin i sprawd?my, jak zw? si? one po angielsku. Naj?atwiej znale?? je w Niemczech i Czechach:

Kotlina Klagenfurcka - the Klagenfurt Basin,
Kotlina Tury?ska - the Thuringia Basin,
Kotlina Drezde?ska - the Dresden Basin,
Kotlina Trzebo?ska - the Trebon Basin
.

Wynika z tego, ?e poprawny jest termin Czekierdy. Napiszemy wi?c:

Kotlina Sandomierska - the Sandomierz Basin,
Kotlina K?odzka - the K?odzko Basin,
Kotlina O?wi?cimska - the O?wi?cim Basin
itd.

7. Regiony i podzia? administracyjny

O t?umaczeniu nazw regionów powiedzieli?my ju? sporo. Jak pami?tamy, kilka z nich ma angielsk? pisowni?, inne za? pozostawiamy w pisowni polskiej (Podhale, Kujawy, Roztocze, Ziemia Lubuska itd.). W przypadku nazw zako?czonych na -szczyzna, oznaczaj?cych ogólnie ziemie wokó? jakiego? du?ego o?rodka miejskiego, post?pujemy z kolei tak:

Suwalszczyzna - the Suwa?ki Region,
Lubelszczyzna - the Lublin Region itd.

Warto te? zwróci? w tym miejscu uwag? na region zwany Podkarpaciem. Etymologicznie rzecz bior?c, nazwa ta okre?la tereny le??ce u stóp Karpatów, czyli pogórze, a zatem w j?zyku angielskim odpowiada jej wspominane ju? wy?ej the Carpathian Foothills. Problem w tym, ?e Polacy cz?sto u?ywaj? jej w sensie nie geograficznym, ale administracyjnym (jako mniej czy bardziej dok?adny synonim województwa podkarpackiego), rozci?gaj?c znaczenie równie? na cz??? Karpat tworz?cych po?udniow? granic? kraju. Wówczas zamiast bardzo jednoznacznego foothills bezpieczniej b?dzie pozostawi? w tek?cie angielskim nazw? polsk? - Podkarpacie, ewentualnie z opisem: the Podkarpacie Region. Jeszcze bardziej ryzykowne by?oby wprowadzanie terminu foothills w przypadku bardzo podobnej nazwy Podbeskidzie, która ogranicza si? tylko do ma?ego wycinka Beskidów i ziem u ich podnó?a w rejonie ?ywca i Bielska-Bia?ej. I tutaj pozostaniemy wi?c przy oryginalnej nazwie.

Jednostki podzia?u administracyjnego Polski t?umaczymy tak:

województwo - province (Warmia-Masuria Province, Lubuskie Province itd. - kompletn? list? zob. tutaj);
powiat - district (the district of E?k/E?k District itd.);
gmina - commune (the commune of Kluczbork/Kluczbork Commune itd.)

Na okre?lenie województwa lepiej nie u?ywa? s?owa voivod(e)ship. Odnotowuje je chyba tylko wielki Oxford English Dictionary oraz najwi?kszy s?ownik Webstera (450 tys. hase?), g?ównie jako termin historyczny, zwi?zany z dawnym urz?dem wojewody w krajach s?owia?skich, si?? rzeczy musi wi?c by? ono niezrozumia?e dla przeci?tnego odbiorcy angielskoj?zycznego. Definicyjnie polskie województwo ('jednostka podzia?u administracyjno-terytorialnego wy?szego stopnia') odpowiada angielskiemu province ('a principal administrative division of a country'). Je?eli z jakich? wzgl?dów chcemy zasygnalizowa? polskie brzmienie tego s?owa (jak i dwóch pozosta?ych, tj. gminy i powiatu), mo?na wprowadzi? polsk? terminologi? w nawiasie, np.:

Poland is divided into 16 provinces (województwa) itp.

W przypadku opisu konkretnych gmin cz?sto trzeba b?dzie sprecyzowa?, czy chodzi o gmin? wiejsk? (rural commune), czy miejsk? (urban commune).

8. Trójmiasto

Ta popularna nazwa sprawia du?e k?opoty w t?umaczeniu. Bardzo cz?sto wystarczy napisa? po prostu Gda?sk, która to nazwa jest ?atwo rozpoznawalna dla obcokrajowców. Je?eli z jakich? wzgl?dów chcemy podkre?li?, ?e mowa o aglomeracji sk?adaj?cej si? z trzech odr?bnych miast, mo?emy u?y? terminu Tri-City, niesko?czenie zgrabniejszego ni? proponowane przez Stanis?awskiego sformu?owanie "aggregate of the three neighbouring towns (!) of Gdynia, Sopot and Gda?sk".

9. Nazwy lokalne

Przez "nazwy lokalne" rozumiem okre?lenia form topograficznych, które s? charakterystyczne dla jakiego? regionu Polski i cz?sto pojawiaj? si? w nazwach geograficznych. Dwa najbardziej znane przyk?ady to hala i po?onina. Wed?ug s?owników angielskimi odpowiednikami tych s?ów s? mountain pasture lub alpine meadow, ale w nazwach w?asnych zachowamy je w wersji polskiej:

Hala Szrenicka - the Hala Szrenicka,
Po?onina Wetli?ska - the Po?onina Wetli?ska
itd.

Powód jest nast?puj?cy: hala i po?onina to nie po prostu '(wysoko)górska ??ka', ale jej szczególny rodzaj, wyst?puj?cy w okre?lonym miejscu na mapie ?wiata, z okre?lon? flor? i faun?. Polski termin - odnosz?cy si? do konkretnych gór - jest po prostu precyzyjniejszy ni? angielski opis. Uderzmy tu zreszt? w lekko patriotyczny ton: skoro inne nacje wprowadzi?y do mi?dzynarodowej terminologii geograficznej np. kras, klif, puszt? czy sawann?, dlaczego my nie mieliby?my popularyzowa? polskiego s?owa?

10. Stosowanie znaków diakrytycznych

Ostatnie zagadnienie zwi?zane z t?umaczeniem polskich nazw geograficznych na j?zyk angielski dotyczy stosowania znaków diakrytycznych. Czy polskie ?, ?, ? itd. powinny si? pojawia? w tek?cie angielskim (niew?tpliwie utrudniaj?c lektur? angielskoj?zycznemu czytelnikowi), czy nie? Moim zdaniem zdecydowanie tak - s? to pe?noprawne litery, niezb?dne do zapisania okre?lonych g?osek w j?zyku polskim, a to, ?e przeci?tny Brytyjczyk czy Amerykanin ?amie sobie j?zyk, kiedy ma przeczyta? np. ?ód?, nie jest ?adnym argumentem za wyrzuceniem diakrytyków z naszego alfabetu. Przeci?tny Polak (Francuz, Niemiec itd.) te? ma problemy np. z angielskim Thwaite czy Alcester, a mimo to nikt nie postuluje zapisywania tych nazw w jakiej? uproszczonej wersji.

Jedyny wyj?tek, kiedy rezygnacja ze znaków diakrytycznych mo?e mie? uzasadnienie praktyczne, to teksty zamieszczane w internecie, poniewa? bez zainstalowanej polskiej klawiatury wyszukanie takich nazw by?oby niemo?liwe. Z drugiej strony i to mo?na obej??, u?ywaj?c uproszczonego zapisu tylko raz, np. w nawiasie.




?ród?a:
Krzysztof Dydy?ski, Poland (Lonely Planet Publications, 2002)
Mark Salter, Gordon McLachlan, The Rough Guide to Poland (Rough Guides, 1999)
Norman Davies, Heart of Europe. A Short History of Poland (OUP, 1984)
Library of Congress: Poland - A Country Study (http://memory.loc.gov/frd/cs/pltoc.html)
U.S. Department of State: Poland (http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2875.htm)
Encyclopedia Columbia, has?o Poland (http://www.bartleby.com/65/po/Poland.html)
http://www.1uptravel.com/geography/poland.html
http://www.sftpwtg.com/data/pol/pol.htm
http://www.ramsar.org/ram_rpt_13e.htm
http://goeasteurope.about.com/cs/poland
http://magma.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/gg_20011001.html


listopad 2002


© by Arkadiusz Belczyk 2002-2006
 
poradkk

T?umaczenie filmów

S?ownik budowlany