Serwis Tłumacza


Strona g?wna arrow W kwestii formalnej arrow Jak wygodniej t?umaczy? na komputerze Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Jak wygodniej t?umaczy? na komputerze


(Wszystkie usprawnienia opisano na przyk?adzie Worda 2000 i systemu Windows XP, ale mo?na je tak?e zastosowa? w innych wersjach zarówno pakietu Microsoft Office, jak i systemu operacyjnego Windows.)

1. Animacje

2. Klawiatura i j?zyk

3. Gramatyka i pisownia

4. Listy i indeksy

5. Autokorekta

6. Wklejanie tekstu niesformatowanego

7. Modyfikacja klawiatury

8. Obs?uga myszy za pomoc? klawiatury

9. Przydatne skróty klawiszowe



Wi?kszo?? t?umacze? pisemnych wykonuje si? za pomoc? zwyk?ych aplikacji biurowych, czyli najcz??ciej w MS Wordzie. Jego kolejne wersje wzbogacane s? o najró?niejsze funkcje, które w zamierzeniu autorów mia?y zapewne u?atwia? prac?, ale w istocie tylko j? komplikuj?. Na szcz??cie te nietrafione pomys?y mo?na ?atwo wyeliminowa?.


1. Animacje

W pierwszej kolejno?ci proponuj? wy??czy? irytuj?c? animacj? w prawym dolnym rogu ekranu, czyli tzw. Asystenta pakietu Office. W tym celu wystarczy go klikn??, a nast?pnie w dymku wybra? polecenie Opcje i usun?? zaznaczenie pola U?yj Asystenta pakietu Office. W razie potrzeby pomoc i tak b?dzie mo?na zawsze uzyska? poprzez menu Pomoc.

Innym ozdobnikiem, który jedynie rozprasza uwag? i niczemu nie s?u?y, s? animacje uruchamiane podczas otwierania okien rozmaitych funkcji programu (np. przeszukiwania tekstu). Wy??cza si? je w Opcjach w menu Narz?dzia, gdzie na zak?adce Ogólne nale?y usun?? zaznaczenie przy pozycji Reagowanie za pomoc? animacji.

Wró? na gór?




2. Klawiatura i j?zyk

Standardowo Windows XP w polskiej wersji instaluje a? trzy uk?ady klawiatury: polski programisty, polski maszynistki oraz angielski (ameryka?ski), w pami?ci za? przez ca?y czas aktywny jest proces umo?liwiaj?cy ich szybkie prze??czanie. Równolegle instalowana jest obs?uga dwóch j?zyków: polskiego i angielskiego. W codziennej praktyce z uk?adu maszynistki (z polskimi literami w miejscu klawiszy nawiasów, cudzys?owów itd.) nikt nie korzysta, natomiast uk?ad ameryka?ski to po prostu polski uk?ad programisty pozbawiony mo?liwo?ci uzyskiwania polskich znaków za pomoc? kombinacji z prawym klawiszem Alt, czyli co? zupe?nie zb?dnego.

Chc?c prze??czy? uk?ad klawiatury w trakcie pracy, w starszych wersjach systemu Windows nale?a?o wcisn?? równocze?nie oba klawisze Shift. W Windows 2000 (i tym samym w XP) nie wiadomo po co zmieniono to rozwi?zanie. U?ytkownik ma teraz do wyboru dwie kombinacje: lewy Alt + Shift lub Ctrl + Shift, którym mo?e przypisa? funkcje prze??czania klawiatur i j?zyków. Pomys? jest wyj?tkowo niefortunny, poniewa? kombinacja Ctrl + Shift + klawisze strza?ek s?u?y w Wordzie do zaznaczania fragmentów tekstu i je?li kto? korzysta z tego udogodnienia, co chwil? odkrywa, ?e np. w miejsce litery Z pojawi?a mu si? litera Y (tym mi?dzy innymi objawia si? w??czenie klawiatury maszynistki).

Okno Us?ugi j?zykoweAby nie wpa?? po kilku minutach pracy w furi?, trzeba otworzy? Panel sterowania > Opcje regionalne i j?zykowe > zak?adk? J?zyki > Us?ugi tekstowe i j?zyki, Szczegó?y > Ustawienia i tam okre?li? j?zyk domy?lny jako polski (programisty), a spo?ród zainstalowanych trzech uk?adów klawiatury usun?? polski (214) oraz ameryka?ski.

W ogóle ca?a koncepcja okre?lania j?zyka dokumentu jest w przypadku t?umacze? bardzo niepraktyczna. Idea przy?wiecaj?ca autorom Worda by?a, jak rozumiem, taka, by dla ka?dego wybranego j?zyka program udost?pnia? nie tylko odr?bn? klawiatur? z niezb?dnym zestawem znaków diakrytycznych, ale tak?e np. osobny modu? sprawdzania gramatyki i ortografii oraz tak zwanej autokorekty (o czym dalej). Stworzono nawet co? takiego jak automatyczne wykrywanie j?zyka poprzez analiz? s?ownictwa - je?li Word uzna, ?e ma do czynienia z tekstem w j?zyku obcym, sam arbitralnie prze??cza wszystkie te elementy. A poniewa? t?umaczenie bardzo cz?sto odbywa si? metod? nadpisywania czy dopisywania tekstu albo wymaga przeklejania fragmentów mi?dzy plikami w ró?nych j?zykach, Word wariuje w takiej sytuacji i np. w polskim tek?cie zaczyna zmienia? ma?e spójniki "i" na du?e (co jest najszybciej rzucaj?cym si? w oczy objawem prze??czenia mechanizmu autokorekty na wersj? angielsk?).


Okno Okre?l j?zykOpcja wykrywania j?zyka jest dla t?umacza koszmarem, dlatego najlepiej od razu j? wy??czy? (Narz?dzia > J?zyk > Okre?l j?zyk i tam usun?? zaznaczenie przy pozycji Wykryj automatycznie j?zyk) i pracowa? zawsze w j?zyku polskim. Jedyny znak, jakiego si? w ten sposób pozbawimy, to lewy górny cudzys?ów, który b?dzie automatycznie zamieniany na dolny, tzw. drukarski (zob. dalej), zgodnie z polsk? tradycj? zapisu. W razie potrzeby, tj. pisz?c tekst w j?zyku angielskim, znak ten ?atwo jednak da si? uzyska? za pomoc? kombinacji lewy Alt +0147 z klawiatury numerycznej. Zawsze te? mo?na po sko?czeniu pracy zaznaczy? ca?y tekst (najpro?ciej za pomoc? Ctrl + A albo ustawiaj?c kursor na samym pocz?tku i wciskaj?c równocze?nie Ctrl + Shift + End) i r?cznie zmieni? jego j?zyk (Narz?dzia > J?zyk > Okre?l j?zyk > Oznacz zaznaczony tekst jako), je?li np. chcemy skorzysta? z funkcji automatycznego sprawdzania ortografii.

Niestety, jak zauwa?y?em, wy??czenie automatycznego wykrywania j?zyka nie pomaga przy wklejaniu zeskanowanych tekstów przetworzonych programem typu OCR. W takim przypadku trzeba jeszcze raz zaznaczy? ca?y dokument i okre?li? w nim po??dany j?zyk.

Wró? na gór?




3. Gramatyka i pisownia

Jak ju? wspomniano, Word w trakcie pisania automatycznie sprawdza tekst pod k?tem poprawno?ci gramatycznej i ortograficznej, domagaj?c si? poprawienia wszystkiego, co uzna za b??d. W skrajnym przypadku mo?e nawet odmówi? pracy, dopóki nie zostan? usuni?te domniemane b??dy (zdarzy?o mi si? tak, kiedy na cudzym komputerze otwar?em plik z równoleg?? wersj? polsk? i angielsk?). Zak?adka Pisownia i gramatykaSkuteczno?? komputerowej weryfikacji gramatyki i ortografii jest co najmniej mocno dyskusyjna i wielokrotnie ju? pisano o absurdalnych rozstrzygni?ciach bezmy?lnego modu?u gramatycznego, który np. sugeruje, by przecinki w j?zyku polskim stawia? przed ka?dym ?e, jak i o bardzo niedopracowanym s?owniku ortograficznym, który kwestionuje nawet s?owa wyst?puj?ce w opisie samego Worda (autoformatowanie, autokorekta, klikni?cie, klikaj?c itp.). Zreszt? je?li kto? bardziej ufa programistom z Microsoftu ni? w?asnej znajomo?ci j?zyka, chyba w ogóle nie powinien bra? si? za t?umaczenia.

Funkcj? t? wy??cza si? tak: Narz?dzia > Opcje > zak?adka Pisownia i gramatyka, gdzie nale?y usun?? zaznaczenie przy pozycjach Sprawdzanie pisowni w trakcie pisania oraz Sprawdzanie gramatyki w trakcie pisania. W razie potrzeby automatyczne sprawdzanie tekstu mo?na b?dzie ?atwo uruchomi? klawiszem F7.

Wró? na gór?




4. Listy i indeksy

Word ma tak?e domy?lnie w??czon? opcj? automatycznego tworzenia list w tek?cie. Wygl?da to tak, ?e je?li zaczniemy nowy akapit od sekwencji liczba/pojedyncza litera + kropka + spacja + dowolny ci?g znaków, po ponownym wci?ni?ciu klawisza Enter program sam wcina tekst i wpisuje nast?pn? liczb?/liter? w alfabecie jako kolejn? pozycj? listy. Funkcja ta zupe?nie si? nie sprawdza, je?eli na tak stworzonej li?cie dokonujemy pó?niej poprawek, przesuwamy podpunkty, wklejamy do nich dodatkowe fragmenty tekstu (zw?aszcza ca?e akapity) itp. Problemy pojawiaj? si? równie?, kiedy w zapisywanym tek?cie wyst?puj? takie elementy, jak np. nazwiska poprzedzone pierwsz? liter? imienia, któr? Word mo?e uparcie identyfikowa? jako polecenie utworzenia listy.

Okno AutokorektaAby wy??czy? automatyczne tworzenie list, nale?y w menu Narz?dzia wej?? do Autokorekty, wybra? zak?adk? Autoformatowanie podczas pisania i usun?? na niej zaznaczenie przy pozycji Automatyczne wypunktowanie list (swoj? drog?, powinno si? to raczej zwa? "wypunktowywaniem", poniewa? chodzi o czynno?? wielokrotn?).

Przy okazji w polu Zamieniaj w trakcie pisania proponuj? wy??czy? pozycj? Liczebniki porz?dkowe (1st) na indeksy górne, jako ?e w drukowanych tekstach angielskich od lat nie stosuje si? ju? tego rozwi?zania graficznego. Koniecznie powinna natomiast pozosta? zaznaczona pozycja Cudzys?owy proste na drukarskie, dzi?ki czemu lewy podwójny cudzys?ów b?dzie automatycznie obni?any zgodnie z polsk? tradycj? zapisu.

Wró? na gór?




5. Autokorekta

Dla odmiany bardzo u?yteczn? funkcj? Worda jest mechanizm autokorekty, która okre?lone ci?gi znaków automatycznie zamienia w trakcie pisania na inne. Domy?lnie ma to s?u?y? poprawianiu pospolitych literówek. Okno AutokorektaW tym celu wraz z Wordem otrzymujemy gotowy s?owniczek, tyle ?e jego autorzy maj? nader dziwne wyobra?enie o rodzajach b??dów pope?nianych podczas wpisywania tekstów na komputerze. Spo?ród kilkuset pozycji na dostarczonej li?cie wi?kszo?? stanowi? mianowicie najrozmaitsze warianty niepoprawnej pisowni nazw miesi?cy i dni tygodnia (grudize?, grudzei?, gruszie?, grydzie? itd.). W rzeczywisto?ci s?owa te pojawiaj? si? w tekstach niezmiernie rzadko, dlatego s?owniczek wymaga gruntownej modyfikacji, by naprawd? zacz?? si? do czego? przydawa?. Otwiera si? go w menu Narz?dzia > Autokorekta. Oprócz cz?sto pope?nianych literówek (z w?asnej praktyki mog? wymieni? np. mozna, sie, jesli, jezeli, wóczas, ale ka?dy oczywi?cie ma inne potrzeby) warto tu tak?e wpisywa? skróty, którymi mo?na zast?pi? np. skomplikowane nazwy w?asne (jedno proste gp zamiast Garmisch-Partenkirchen itp.) lub cz?sto pojawiaj?ce si? w jakim? tek?cie rozbudowane sformu?owania (nf rozwijane do Naci?nij FN i wybierz PAGE1 itp.), co pozwala wydatnie przyspieszy? prac?.

Od czasu do czasu warto zrobi? sobie zapasow? kopi? w?asnego s?owniczka autokorekty, by w przypadku przymusowej ponownej instalacji systemu nie trzeba by?o tworzy? wszystkiego od nowa. W Windows XP (wersja Professional) s?owniczki znajduj? si? w folderze C:\Documents and Settings\Nazwa_u?ytkownika\Dane aplikacji\Microsoft\Office jako pliki o nazwie MSO10**.acl (przyk?adowo MSO1033 to s?owniczek angielski, a MSO1045 - polski). W razie konieczno?ci wystarczy potem podmieni? odpowiedni plik.

Uwaga: W ró?nych wersjach Worda funkcj? autokorekty umieszczano w rozmaitych miejscach (np. w?ród Opcji na dole menu Narz?dzia). Równie? s?owniczek - kiedy? tylko jeden, bez rozró?nienia na j?zyki - by? gdzie indziej ukryty w g?szczu podkatalogów Windows. W razie problemów z jego znalezieniem mo?na u?y? metody prymitywnej, ale skutecznej - wpisa? jako jedno z hase? jaki? bardzo nietypowy ci?g znaków, a potem odszuka? zawieraj?cy go plik za pomoc? systemowej funkcji Wyszukaj.

Wró? na gór?




6. Wklejanie tekstu niesformatowanego

W ramach pozornych udogodnie? w Wordzie 2000 wprowadzono jako standardow? opcj? wklejania tekstu z zachowaniem oryginalnego formatowania. Efekt jest taki, ?e kiedy za pomoc? Ctrl + V wklejamy do tworzonego tekstu np. jakie? s?owo czy zdanie skopiowane ze strony internetowej b?d? cudzego pliku, otrzymujemy fragment zapisany odmiennym krojem i wielko?ci? czcionki, a bywa, ?e tak?e kolorem. Przysparza to dodatkowej pracy i przy wi?kszej liczbie tego typu operacji wywo?uje irytacj?. Okno AutokorektaTekst ze schowka mo?na co prawda wkleja? w postaci niesformatowanej, wybieraj?c w menu Edycja opcj? Wklej specjalnie i tam wskazuj?c odpowiedni? pozycj?, ale na d?u?sz? met? jest to bardzo k?opotliwe. Na szcz??cie wszystkie te czynno?ci mo?na zapisa? jako makrodefinicj?, uruchamian? skrótem klawiszowym (Narz?dzia > Makro > Zarejestruj nowe makro > Przypisz makro do klawiatury). Najwygodniejsza i najbezpieczniejsza jest chyba kombinacja Ctrl + Z lub Ctrl + N. Pierwsza standardowo powoduje cofni?cie ostatniej wykonanej operacji, a poniewa? w Wordzie to samo mo?na uzyska? za pomoc? lewego klawisza Alt + Backspace, skrót ten jest w istocie niepotrzebny. Druga kombinacja s?u?y do otwierania nowego dokumentu, co z kolei jest czynno?ci? wykonywan? stosunkowo rzadko i do czego w zupe?no?ci wystarcza ikona w pasku narz?dzi. Za tym wyborem przemawia te? po?o?enie klawiszy Z i N tu? obok strategicznych klawiszy X, C i V, u?ywanych do szybkiego korzystania ze schowka.

Wró? na gór?




7. Modyfikacja klawiatury

Od momentu pojawienia si? na rynku systemu Windows 95 producenci uszcz??liwiaj? nas jedyn? s?uszn? wersj? klawiatury z krótszym klawiszem spacji i trzema dodatkowymi klawiszami obok niego, obs?uguj?cymi wy??cznie pewne funkcje w systemie operacyjnym. Lewy klawisz Windows (który ma identyczne dzia?anie jak przycisk Start w lewym dolnym rogu ekranu, a np. w po??czeniu z klawiszem D pozwala szybko ods?oni? pulpit, bywa wi?c rzeczywi?cie przydatny) mo?na przebole?, natomiast klawisze po prawej s? (dla mnie przynajmniej) jedynie utrapieniem, poniewa? bardzo ?atwo jest wcisn?? je przypadkowo zamiast s?siedniego klawisza Alt czy Ctrl.

Aby rozwi?za? problem, wystarczy odpowiednio zmieni? funkcjonowanie obu klawiszy, u?ywaj?c w tym celu np. bardzo prostego w obs?udze programu Remapkey (freeware, dzia?a pod Windows NT, 2000 i XP; 340 KB), który metod? zwyk?ego przeci?gania elementów graficznego interfejsu pozwala dowolnie zdefiniowa? ka?dy klawisz. W ten sposób mo?emy wi?c np. zafundowa? sobie trzy prawe klawisze Alt.

Wró? na gór?




8. Obs?uga myszy za pomoc? klawiatury

Zdarza si? czasem, ?e pisz?c tekst musimy co chwil? sprawdza? jakie? poj?cia czy sformu?owania np. w Google'u. Z okna Worda do okna przegl?darki mo?na przej?? nie odrywaj?c r?k od klawiatury, za pomoc? kombinacji lewy Alt + Tab. Poszukiwany ci?g znaków tak?e wpisujemy z klawiatury (ewentualnie wklejamy, korzystaj?c ze skrótów Ctrl + C i Ctrl + V). Niestety, pomi?dzy tymi czynno?ciami trzeba jeszcze uaktywni? okno wyszukiwarki, klikaj?c w jego obr?bie lewym przyciskiem myszy, co zmusza nas do oderwania r?ki od klawiatury i wykonania manipulacji mysz?. Po kilku takich operacjach zaczyna bardzo brakowa? mo?liwo?ci zast?pienia myszy jakim? skrótem klawiszowym czy np. klawiszem funkcyjnym. W systemie Windows przewidziano tak? mo?liwo?? (na wypadek uszkodzenia myszy) i udost?pniono w nim funkcj? KlawiszeMyszy, w??czan? i wy??czan? za pomoc? kombinacji lewy Alt + lewy Shift + Num Lock. W praktyce korzystanie z tej funkcji jest jednak do?? k?opotliwe (tutaj mo?na obejrze? jej dok?adny opis, skopiowany z pliku Pomocy Windows XP). Wygodniejsze rozwi?zanie proponuj? autorzy freeware'owego programu Mouse Emulator (pod wszystkie wersje Windows, pocz?wszy od 95; plik zip, 16 KB), który równie? wykorzystuje klawiatur? numeryczn?, ale w znacznie bardziej przemy?lany sposób (lewy i prawy przycisk myszy to odpowiednio 1 i 2). A gdyby kto? wola? jako lewego przycisku u?ywa? np. klawisza F12, wystarczy, ?e przypisze mu za pomoc? opisanego wy?ej programu Remapkey to samo dzia?anie co numerycznemu klawiszowi 1.

Wró? na gór?




9. Przydatne skróty klawiszowe

W Wordzie oprócz wspominanych ju? wy?ej skrótów
Ctrl + C (kopiowanie),
Ctrl + X (wycinanie),
Ctrl + V (wklejanie)
prac? bardzo usprawniaj? kombinacje klawiszy Shift i Ctrl ze strza?kami, które pozwalaj? szybko zaznacza? wi?ksze fragmenty tekstu. U?ycie samego klawisza Ctrl ze strza?kami umo?liwia z kolei szybkie przesuwanie kursora w obr?bie tekstu o ca?e wyrazy w poziomie lub ca?e akapity w pionie.

Do zmiany atrybutów tekstu s?u?? skróty:
Ctrl + B (porubienie),
Ctrl + I (kursywa),
Ctrl + U (podkre?lenie),
Ctrl + [ (zmniejszanie wielko?ci czcionki),
Ctrl + ] (zwi?kszanie wielko?ci czcionki),
Shift + F3 (zmiana ma?ych liter na du?e lub odwrotnie).

Aby szybko zapisa? tekst, mo?na u?y? skrótu Ctrl + S.

Bardzo przydatne bywaj? te? funkcje wyszukiwania oraz wyszukiwania z zast?powaniem, uruchamiane odpowiednio za pomoc? kombinacji Ctrl + F i Ctrl + H.

Do szybkiego prze??czania si? mi?dzy ró?nymi aplikacjami s?u?y tak?e ju? wspominany skrót lewy Alt + Tab.

W przegl?darce, zamiast klika? przyciski Wstecz i Dalej, mo?na pos?u?y? si? odpowiednio kombinacjami lewy Alt + strza?ka w lewo/prawo.

Wró? na gór?

 


© by Arkadiusz Belczyk 2004

 

 
poradkk

T?umaczenie filmów

S?ownik budowlany