Serwis Tłumacza


Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size
Drukuj E-mail

Translatica ProKrzysztof Jassem, Filip Graliński, Grzegorz Krynicki, Maciej Lison i in.
System tłumaczący Translatica Pro


Ocena: 3/10


O ile wiem, pierwszym w Polsce "inteligentnym systemem tłumaczącym" z polskiego na angielski i odwrotnie był osławiony English Translator firmy Techland, wypuszczony na rynek w 1998 r. Wedle zapewnień autorów był on jakoby w stanie tłumaczyć dowolny "tekst, który nie zawiera jakichś arcyspecjalistycznych wyrazów i został napisany bez wymyślnych figur językowych", z uwzględnieniem kontekstu, w jakim pojawiają się poszczególne słowa. Tyle reklama. W praktyce program okazywał się skandaliczną fuszerką. Nie dość, że "tłumaczył" prymitywną metodą zastępowania kolejnych wyrazów (żadnej rozumnej analizy kontekstu i struktury zdania nigdy nie udało mi się w nim dostrzec), to jeszcze wprowadzał do tekstu mnóstwo własnych błędów i śmieci (źle rozpoznawane i generowane formy gramatyczne typu skies - narty czy beginnings - zaczynania się, dodawanie spacji przed znakami interpunkcyjnymi albo gubienie bądź ignorowanie tychże znaków, arbitralne usuwanie wersalików itp.). Dołączone słowniki zawierały dziesiątki literówek (co już samo w sobie dyskwalifikuje każdy program) i sugerowały często kuriozalne odpowiedniki w drugim języku (kto ciekaw, tutaj może obejrzeć dłuższą listę zabawnych przykładów z części angielsko-polskiej; obecnie w sprzedaży dostępna jest nowsza mutacja English Translatora oznaczona numerem 3.2, podobno udoskonalona, ale nie mam możliwości jej przetestowania - jak zwykle w przypadku programów tłumaczących nie istnieje wersja demonstracyjna, a nie stać mnie na wydawanie 300 zł li tylko dla zaspokojenia ciekawości).

Minęło kilka lat i oto trafił mi w ręce następny polsko-angielski i angielsko-polski "system tłumaczenia automatycznego", wydany tym razem pod szyldem PWN. Autorzy są ostrożniejsi w ocenach niż zespół Techlandu i w zamieszczonych na płytce uwagach o tłumaczeniu automatycznym przyznają, że "nie ma [ono] zupełnie zastosowania przy przekładach literackich, świetnie sprawdza się natomiast do tłumaczenia [taka konstrukcja w oryg. - przyp. mój A.B.] tekstów fachowych z określonej, najlepiej jak najwęższej dziedziny". Ze wstępu dowiadujemy się także, że program został wyposażony w mechanizm analizy strukturalnej tłumaczonych zdań, potrafi więc rozpoznać, co jest np. podmiotem, a co dopełnieniem i odpowiednio zmodyfikować składnię generowanego tekstu w języku docelowym. Co ciekawe, choć wbudowany w aplikację słownik oparto na Wielkim słowniku angielsko-polskim PWN-Oxford, w związku z czym "opis haseł w kierunku angielsko-polskim jest bardziej dokładny", równocześnie "autorzy oceniają, że w obecnej wersji systemu lepsze jakościowo jest tłumaczenie w kierunku polsko-angielskim".

Testowanie Translatiki zacząłem zatem od języka polskiego, przepuszczając przez program fragmenty tekstów zdecydowanie nieliterackich, reprezentujących różne dziedziny i bez wyjątku autentycznych, tj. w żaden sposób niespreparowanych pod kątem testów. Rezultaty można zobaczyć poniżej:

1. Prawa i obowiązki osób wymienionych w § 9, ust. 2 określają odrębne przepisy, a ich szczegółowy zakres ustala Dyrektor Kolegium.
Rights and enumerated persons' duties in § 9, of mouth. 2 they are determining separate regulations and the body's manager is determining their detailed range.

2. Aby osiągnąć efekt profesjonalnego połączenia wklejane w narożach listwy należy wcześniej przyciąć w skrzynce uciosowej pod odpowiednim kątem.
In order to reach the effect of the professional connection it is necessary to cut bars pasted in corners in the box earlier uciosowej under the suitable corner.

3. Po dokładnej homogenizacji mieszankę zaprasowywano w postaci pastylek o średnicy 12,7 mm na prasie hydraulicznej z naciskiem 50 MPa. Otrzymane pastylki stapiano izotermicznie w temperaturze 180°C przez 15 minut.
After exact homogenizacji mixture zaprasowywano in the form of pastilles about the diameter 12.7 mm on hydraulic press with emphasis 50 MPa. Received pastilles were being alloyed izotermicznie in the 180°C temperature through 15 minutes.

4. Agencja zajmuje się, między innymi, obsługą promocyjną, reklamową i Public Relations pozostałych podmiotów należących do Grupy Kapitałowej Funduszu Górnośląskiego.
The agency is taking care, between other people, promotional, advertising service and Public Relations of remaining subjects belonging to the capital group of the fund Górnośląskiego.

5. W latach 90. w Elektrowni Dolna Odra rozpoczęto realizację kompleksowego programu modernizacji podstawowych urządzeń energetycznych.
In 90 years. the realization was begun as the lower Oder in the power station comprehensive of application of the modernization of basic energy devices.

6. W budynku przy ul. Krakowskiej 30 znajdują się m.in.:
- 2 aule na 110 miejsc każda,
- 2 pracownie komputerowe,
- biblioteka z dwoma czytelniami,
- administracja z dyrekcją i sekretariatami obsługującymi studentów.

In the building when hive. Of Krakowska 30 they are located among other things:
- 2 halls on 110 of places every,
- 2 computer rooms,
- library with two reading rooms,
- management with the management and secretary's offices attending to students.


7. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na trójpodziale władzy i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.
The system is resisting the Polish republic on trójpodziale for the authority and the executive and magisterial balance, of the legislative body.

8. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych wynosi dla Polski ok. 600 mm. W górach przekracza ona 1500-2000 mm. Najmniejsza ilość opadów występuje w północnej części centralnej Polski (300 mm). Prawie 75% opadów przypada na półrocze letnie.
Annual average the sum is removing to the fall for Poland ok. 600 mm. She is exceeding in tops 1500-2000 mm. The smallest quantity of precipitation is occurring in the northern part of central Poland (300 mm). 75% Of precipitation is corresponding to the summer half of the year almost.

9. Podaż pieniądza wyniosła w 2001 r. 334.753,1 mln zł (81,8 mld $), a w 1996 r. wynosiła 136.662,4 mln zł. W tej sumie zobowiązania złotowe stanowiły 72,8%, walutowe 15,8%, zaś pieniądz gotówkowy w obiegu (poza kasami banków) - 11,4%.
She was the supply of money in 2001 r. 334,753.1 mln zł (81.8 mld), but in 1996 r. was 136,662.4 mln zł. In Polish Zlotys obligations were posing 72.8% in this amount, monetary 15.8%, whereas cash money in circulation (apart from cash balances of banks) - 11.4%.

10. W 1796 roku uruchomiono w Gliwicach na Górnym Śląsku pierwszy na kontynencie europejskim wielki piec opalany koksem wg projektu miejscowego przemysłowca, Szkota J. Baildona. Także na Górnym Śląsku zastosowano w 1802 roku po raz pierwszy do dmuchu maszynę parową.
In 1796 the year was run in Gliwice on the upper Silesia first the blast furnace heated on the European Continent with the coke according to the local industrialist's project, the J. Baildona Scotsman. Were applied on the upper Silesia too in 1802 of year for the first time for dmuchu steam engine.

Ogólnie wygląda to lepiej niż w przypadku English Translatora i trzeba przyznać, że zastosowanie mechanizmu analizy gramatycznej przynosi pewne efekty (np. w drugiej części zdania 1 program rozpoznał szyk przestawny, w 2 całkiem zgrabnie oddał zdanie okolicznikowe celu, a w 3 i 5 poradził sobie z konstrukcjami bezosobowymi). Translatica nie potrafi jednak dokonać rozbioru logicznego wielu innych, niekoniecznie bardziej złożonych fraz (np. obowiązki osób wymienionych w w 1, przyciąć wcześniej w 2, prawie 75% w 8, całe ostatnie zdanie w 10; w 7 nie dostrzegła, że równowaga odnosi się do wszystkich trzech wymienionych dalej rzeczowników). Bardzo dużo proponowanych odpowiedników leksykalnych zupełnie nie przystaje do kontekstu i wprowadza w błąd albo wręcz uniemożliwia zrozumienie sensu zdania (np. kolegium - body w 1, pod odpowiednim kątem - under the suitable corner w 2, opiera się na - is resisting on w 7, całe pierwsze zdanie oraz wyrażenie w górach - in tops (!) w 8, kasy banków - cash balances of banks i stanowić - pose w 9).

Jeśli chodzi o gramatykę, to uderza przede wszystkim nadużywanie czasów continuous (próbki nr 1, 4, 7, 8 i 9). Drugie zdanie w 8 i pierwsze w 9 pokazują z kolei, jak wielkim problemem gramatycznym dla automatycznych programów tłumaczących jest rozpoznawanie w polskim tekście form rodzaju żeńskiego odnoszących się do rzeczowników nieżywotnych czy abstrakcyjnych, przy czym w 9 mamy do czynienia z ewidentnie błędnym algorytmem, a nie z trudnością obiektywną, jak w przykładzie 8, gdzie ona odwołuje się do poprzedniego zdania.

Osobną kategorią błędów są skróty. W tekście 6 program poradził sobie co prawda z m.in., a w 10 z wg, ale w 8 i 9 wyłożył się na - równie pospolitych przecież - ok., r., mln i mld, których w ogóle nie przetłumaczył (w dodatku gdzieś po drodze zgubił znak dolara; na plus trzeba natomiast odnotować zmianę formatu zapisu wartości liczbowych). Najtragiczniej (czy, jak kto woli, najbardziej humorystycznie) prezentują się przykłady nr 1 i 6, gdzie skróty (także bardzo pospolite) zostały błędnie zinterpretowane jako zupełnie inne słowa i z ustępu zrobiło się nagle mouth, a z ulicy hive. Z ciekawości sprawdziłem jeszcze, co stanie się z takim oto zdaniem:

Zajęcia poprowadził mgr Kowalski w sali nr 5.
Kowalski guided mgr through take-overs in the hall no 5.
Jak widać, nr został rozpoznany i oddany po angielsku prawidłowo, natomiast tłumaczenie skrótów tytułów naukowych (a także pokrewnych, bo zamiast mgr wpisałem jeszcze kolejno dr, inż., mjr, płk, ks.) przerasta możliwości Translatiki.

Bodaj największą słabością wszelkich automatycznych translatorów jest ich nieporadność w konfrontacji z nazwami własnymi. Trudność polega tu na tym, że jedne nazwy należy tłumaczyć, inne nie, a jeszcze inne tłumaczy się częściowo (ot, choćby Spółdzielnia Inwalidów POKÓJ). Nawet tłumacz-człowiek często musi się dobrze zastanowić, jak postąpić w konkretnym przypadku, ponieważ wpływają na to rozmaite czynniki (zainteresowanych bliżej tym zagadnieniem odsyłam do mojego "Poradnika tłumacza"). W przypadku programu komputerowego łatwym do realizacji technicznej minimum byłoby uwzględnienie we wbudowanym słowniku listy nazw geograficznych, postaci historycznych i mitologicznych, a także przynajmniej niektórych bardzo dobrze znanych instytucji i ich typów oraz "uczulenie" programu na duże litery. Niestety, w Translatice wygląda to marnie. Przede wszystkim, jak pokazują przykłady 1, 4, 5, 7 i 10, nie tylko ignoruje ona większość dużych liter, ale co gorsza usuwa je w tekście docelowym. Jeśli ktoś nie zna języka polskiego, nigdy nie domyśli się z "tłumaczenia" nr 5, że lower Oder pojawia się tam jako nazwa elektrowni, a nie lokalizacja nad rzeką (zrozumienia sensu na pewno nie ułatwia też bardzo niejasne as). Jeszcze gorzej wypadła próba z takim zdaniem:

W latach 1976-81 pracował w Spółdzielni Inwalidów POKÓJ.
The room was working in cripples' cooperative in 1976-81 years.
Jak widać, w interpretacji treści nie pomogły programowi nawet wersaliki. (Przy okazji: ponownie kłania się kwestia nadużywania form continuous, a i tłumaczenie inwalidy obraźliwym słowem cripple jest co najmniej dziwne). Odkryłem też, że w słowniku zupełnie pominięto skrótowce, nie udało mi się bowiem przetłumaczyć nawet ONZ i ZSRR.

W zdaniu 6 uznanie może w pierwszej chwili budzić to, że mimo kłopotów ze skrótem ul. program posłużył się w wersji angielskiej prawidłową (mianownikową) formą nazwy ulicy. Kiedy jednak zacząłem drążyć temat i wpisałem całym słowem przy ulicy Krakowskiej, a potem kolejno Piastowskiej, Niepodległości i Wesołej, okazało się, że o rozpoznawaniu adresów nie ma mowy; znowu też dała o sobie znać irytująca skłonność programu do ignorowania i likwidowania dużych liter, ponieważ wygenerował on odpowiednio: at Krakowska's street / the Piastów street / the street of independence / the cheerful street.

Jeszcze ciekawszy rodzaj problemów związanych z komputerowym tłumaczeniem nazw własnych, który jedynie sygnalizuję w tym miejscu, pojawia się w przykładzie 10. Program nie rozpoznał tam dopełniacza od cudzoziemskiego nazwiska (Baildona) i powtórzył tę formę w tekście angielskim, wprowadzając do tekstu łatwe do przeoczenia przekłamanie.

Jedną z reklamowanych zalet Translatiki jest funkcja określania kontekstu. Służą do tego zakładki Dziedziny, Style i Dialekty, za pomocą których można sprecyzować, że tłumaczony tekst dotyczy np. biologii czy ekonomii i jest napisany np. językiem potocznym. Mając na uwadze problemy terminologiczne w przykładzie 1, postanowiłem więc poeksperymentować trochę z innym zdaniem z tego samego statutu kolegium językowego:

Kolegium organizuje współpracę ze szkołami, placówkami opiekuńczo-wychowawczymi i resocjalizacyjnymi, w których odbywają się praktyki studenckie.

Mimo zaznaczania w rozmaitych kombinacjach takich dziedzin jak Prawo, Administracja, Szkolnictwo i Szkolnictwo wyższe, za każdym razem uzyskiwałem identyczne tłumaczenie słowa kolegium (jak i reszty zdania):

The body is organizing cooperation with schools, posts opiekuńczo-wychowawczymi and corrective, whom student practices are happening in.

Spróbowałem czegoś znacznie prostszego:

Oskarżony odbył stosunek z poszkodowaną.
i zaznaczyłem Medycynę + Prawo. Nawet po dodaniu przymiotnika seksualny program nie wpadł na to, by zamiast relation użyć terminu intercourse:
The accused did the (sexual) relation from poszkodowaną.

Wpisałem więc jeszcze banalniejsze zdanie:

Lubię grać w siatkówkę.
Mimo że zaznaczyłem na zakładce Sport i usunąłem zaznaczenie przy kategorii Medycyna, tłumaczenie brzmiało:
I like playing the retina.
Skoro program nawet przy takich wskazówkach nie rozróżnia tak elementarnych homonimów, całe to określanie kontekstu trzeba uznać wyłącznie za chwyt reklamowy bez praktycznego znaczenia.
 
* * * * *

Zobaczmy teraz, jak Translatica radzi sobie z tłumaczeniami w odwrotnym kierunku, z angielskiego na polski. Tym razem ograniczyłem się do ośmiu fragmentów, za to nieco dłuższych, również pochodzących z różnego typu tekstów nieliterackich:

11. Insurance finance is now driven by a focus on markets and customers rather than products. Its objective is to increase sales with key clients willing to mutually invest in our collective future.
Ubezpieczeniowe fundusze teraz są prowadzone przez nacisk na rynki i klientów raczej niż produkty. Jego obiektyw ma wzmóc handel z kluczowymi klientami skłonny aby nawzajem inwestować w naszej wspólnej przyszłości.

12. We are the sole developer and proprietor of our technology and do not license any products from others. This enables us to provide better support and ensure the most advanced and competitively-priced products and services available today.
My jesteśmy wyłącznym developerem i właścicielem naszej techniki i udzielać zezwolenia jakimkolwiek produktom od innych. To umożliwia nam zapewnienia lepszego oparcia i upewniać się najwięcej rozprzestrzeniło się i competitively-priced produkty i usługi dostępny dziś.

13. My attorney-in-fact shall act in my behalf and in my name, place, and stead in all matters, having access to my safe deposit box(es) and the authority to remove the contents thereof and having the power to manage my personal and financial affairs, including the power to sell, manage, invest, maintain, repair, improve, insure, rent, lease, or encumber any of my real or personal property and/or other assets of whatever kind, including my vehicle(s), and including the power to represent me in tax matters, real estate transactions, business matters, claims and/or litigation-related matters, investment transactions, banking transactions, and insurance matters.
Mój attorney-in-fact będę działać w moim dobru i w moim imieniu, miejsce, i zastępstwo w wszystkich sprawach, wywierający dostęp do mojego bezpiecznego depozytowego box(es) i upoważnienie by usunąć wyposażenie tego i mieć władzy by dać sobie radę mój osobisty i finansowe sprawy, wliczając w to władzę by sprzedać, dawać sobie radę, inwestować, utrzymywać, naprawa, poprawiać, ubezpieczać, czynsz, najem, albo nie przeszkadzać w żadnym z mój rzeczywisty albo majątek osobisty i/albo inne atuty jakiegokolwiek rodzaju, wliczając w to mój vehicle(s), i wliczając w to władzę by reprezentować mnie w podatku sprawy, prawdziwe transakcje majątku, interesy, twierdzenia i/albo litigation-related sprawy, inwestycyjne transakcje, bankowe transakcje, i ubezpieczenie liczy się.

14. When an air hose ruptures, the flow check valve senses an increase in air flow and automatically reduces the flow to a safe level. As a reminder to shut off the air supply before replacing the ruptured hoses, the check valve has an exhaust bleed rate of 9 SCFM at 100 PSI.
Gdy lotniczy wąż przebija, przepływ w kratę zawór wykrywa wzrost lotniczego przepływu i automatycznie obniża przepływ do ekstra poziomu. Jak przypomnienie by wyłączyć wygląd zapewniać wcześniej odkładanie na miejsce przebitych węży, kwit na zawór ma spaliny puszczać krew tempu 9 SCFM przy 100 PSI.

15. To install the DNS service during the initial installation of Windows 2000 Server or Windows 2000 Advanced Server, follow steps 3 and 4 above when you are prompted to install and configure Windows components.
Instalować DNS krycie podczas początkowej instalacji Windows 2000 Server albo Windows 2000 Advanced Server, następować po krokach 3 i 4 wyżej gdy ty jesteś skłoniony by instalować i configure okna składniki.

16. To add a set of permissions, in the Properties dialog box, on the Security tab, click Add. In the Select Users, Computers, or Groups dialog box, double-click the appropriate user accounts or groups. When you have selected all of the users and groups to which you want to assign permissions, click OK.
Dodać zbiór pozwoleń, w własnościach dialog pudło, na związanej z bezpieczeństwem zakładce, brzęk dodawać. W wybranych użytkownikach, komputery, albo grupy dialog pudło, podwójne kliknięcie odpowiedni użytkownik uważa albo grupy. Gdy ty wybrałeś wszystkich z użytkowników i grup do który ty chcesz przydzielić pozwolenia, klikać nieźle.

17. The 45RFE/545RFE electronic transmission is a conventional transmission in that it uses hydraulically applied clutches to shift a planetary gear train.
45RFE elektroniczne przenoszenie jest konwencjonalnym przenoszeniem w tym to używa hydraulically zastosować sprzęgło do uskoku planetarny sprzęt przystosowywać.

18. Lucent Technologies today said that it has identified a revenue recognition issue impacting approximately $125 million of revenue in its fourth fiscal quarter ended Sept. 30, 2000.
Lucent techniki dziś oznaczały że to określiło rozpoznanie dochodu wydanie wbijające około $125 milion dochodu w jego czwartym fiskalnym ćwiartkowy skończonym wrześniu. 30, 2000.

Trudno nie zgodzić się z autorami: tłumaczenie na polski rzeczywiście wypada jeszcze gorzej niż na angielski. Liczba użytych całkowicie błędnych odpowiedników leksykalnych jest porażająca - przy czym problemem okazują się nie tylko utarte związki frazeologiczne czy kilkuwyrazowe fachowe terminy, zwłaszcza z rzeczownikiem w roli przydawki (np. real estate transactions - prawdziwe transakcje majątku w 13; air hose - lotniczy wąż, flow check valve - przepływ w kratę zawór i safe level - ekstra poziom (!) w 14; dialog box - dialog pudło i user accounts - użytkownik uważa w 16, click OK - klikać nieźle w 16), ale także pojedyncze słowa, jak said - oznaczały w 18.

Program nie potrafi również interpretować form leksykalnych ani tworzonych ad hoc złożeń, których nie opisano jako odrębnych haseł w jego słowniku, a które w żywym języku są przecież czymś naturalnym i powszechnym. Stąd niepowodzenie w tłumaczeniu określeń competitively-priced w 12 i litigation-related w 13, a także alternatywnie podanych form liczby mnogiej w tym ostatnim tekście (box(es) i vehicle(s)).

Próbki nr 11 i 13 ilustrują jeden z ważnych problemów gramatycznych związanych z analizą składniową zdania: przyporządkowywanie imiesłowów do rzeczowników, z którymi są one połączone logicznie w zdaniu (willing w 11, having w 13). Jest to oczywiście trudne, ale bez rozwiązania tej kwestii nie ma co marzyć o "inteligentnym" automatycznym tłumaczeniu z angielskiego (w języku polskim zadanie jest nieco łatwiejsze z uwagi na zgodność końcówki imiesłowu z rodzajem gramatycznym i liczbą rzeczownika). W przykładzie nr 12 Translatica nie zdołała z kolei rozpoznać stopniowanego opisowo imiesłowu biernego (most advanced), który zastąpiła zdumiewającą frazą najwięcej rozprzestrzeniło się. Muszę jednak przyznać, że co nieco udało się autorom w tej dziedzinie osiągnąć. Program rozróżnia mianowicie, przynajmniej w prostych zdaniach, imiesłowy bierne od form czasu przeszłego i nie daje się złapać na pułapki typu They produced painted statues, które dla English Translatora były zabójcze.

Przykład nr 12 pokazuje jeszcze jedną ważną umiejętność, jaką musi posiąść automatyczny translator z języka angielskiego: rozpoznawanie zdań i wyrażeń współrzędnych połączonych spójnikiem and. Algorytm analizy składniowej zastosowany w Translatice nie wystarcza, by komputer dostrzegł, że w pierwszym zdaniu z podmiotem we związane są tu dwa czasowniki (are i do not license), a w drugim po czasowniku enables pojawiają się dwa bezokoliczniki (to provide i to ensure). W efekcie wygenerowane tłumaczenie rozpada się na niezrozumiałe fragmenty.

Przykłady nr 15, 16 i 17 dowodzą z kolei, że program jest bezradny w obliczu zdań okolicznikowych celu, podstawowej konstrukcji we wszelkiego typu instrukcjach obsługi. Zamiast wskazówek Aby/Żeby... otrzymujemy albo bezokoliczniki (instalować, dodać), albo wręcz frazę rzeczownikową (do uskoku).

Podobnie jak przy tłumaczeniu na angielski, program ignoruje i gubi duże litery w nazwach własnych (ostatnie Windows w 15, Lucent Technologies w 18). W tekście 17 zgubił dla odmiany całą część symbolu technicznego po ukośniku. Jak widać w przykładzie nr 18, zupełnie nie pomyślano też o rozwiązaniu bardzo uciążliwej dla tłumacza kwestii odmiennych formatów zapisu dat i kwot w obu językach. Z ciekawości sprawdziłem zaraz, co się stanie z wyrażeniami typu in the 1930s albo in 500 BC. Odpowiedź brzmi: nic (w 1930s i w 500 BC).

Na koniec postanowiłem jeszcze zobaczyć, jak Translatica poradzi sobie z tym, na czym kompletnie wykładał się English Translator: prostymi składniowo i względnie pospolitymi w angielszczyźnie, ale - przyznaję - dość wrednymi zdaniami w stronie biernej z przyimkiem. Na rezultaty tego eksperymentu lepiej, jak pisał Mark Twain, spuśćmy zasłonę miłosierdzia:

 

The radio was put on the table.
Radio zostało przedłożone. (sic!)

The bed has never been slept in.
Łóżko nigdy było późno wstać.

Who was it made for?
Który był tym skierowany się?

Who was it made by?
Który był tym zrobiony obok?

What was it made with?
Co było tym tentegowany się? (sic!)

What was she made familiar with?
Co było ona uszyła znajomy z?

 * * * * *


Wedle zapewnień autorów Translatica została przystosowana do współpracy m.in. z programami MS Word, Excel, Outlook i Internet Explorer. Sprawdziłem, jak działa pod Wordem, i - od strony czysto technicznej, abstrahując od mizernych efektów translatorskich - wygląda to przyzwoicie. Po wybraniu w instalatorze odpowiedniej opcji pojawił się w Wordzie osobny pasek zadań, który m.in. pozwala łatwo przełączać kierunek tłumaczenia i tłumaczyć bezpośrednio w otwartym dokumencie - całość tekstu bądź podświetlone fragmenty. Dwie najistotniejsze niedoróbki, jakie zauważyłem, to samowolne usuwanie atrybutów tekstu (wytłuszczeń, kursywy itp.; ilustruje to zresztą próbka tłumaczenia nr 16) oraz likwidacja spacji na końcu podświetlonego fragmentu, co powoduje, że ostatni przetłumaczony wyraz zlewa się z następnym.
Nie udało mi się natomiast skłonić programu do współpracy z przeglądarką, w której według opisu również powinien był zainstalować dodatkowe przyciski, umożliwiające bezpośrednie tłumaczenie stron internetowych. Wykonałem instalację dwukrotnie, raz przy uruchomionym Explorerze, a raz przy zamkniętym, ale efekt w obu wypadkach był identyczny.


* * * * *

Szanuję autorów Translatiki za podjętą próbę stworzenia automatycznego systemu tłumaczącego i jestem pewien, że włożyli w to mnóstwo pracy, ale na tym etapie ich dzieło stanowi co najwyżej ciekawostkę, a nie aplikację rzeczywiście przydatną choćby do wstępnego tłumaczenia tekstów. O tym, by program mógł "pomóc człowiekowi w zorientowaniu się w tematyce tekstu lub wykonać za niego czarną robotę, polegającą na odnalezieniu najwłaściwszych odpowiedników w danych kontekstach i ułożeniu ich w najbardziej prawdopodobne konstrukcje językowe", nie ma mowy. Jedyne możliwe zastosowanie, jakie mi przychodzi do głowy, to tłumaczenie pojedynczych słów, niektórych pospolitych fraz i ewentualnie bardzo prostych, krótkich zdań, choć i w tym wypadku trzeba pamiętać, że wbudowany słownik jest dość ubogi, a każdy zaproponowany odpowiednik leksykalny, którego zakresu znaczeniowego tłumacz nie jest pewien, wymaga weryfikacji w zwykłym słowniku. Zwiększenie tempa pracy będzie zatem wątpliwe. (Swoją drogą, jeśli program ma z założenia służyć przede wszystkim do obróbki tekstów fachowych, to powinien chyba bazować na słownikach specjalistycznych, a nie na słowniku ogólnym?)

W sumie daje to ocenę najwyżej 2/10, plus jeden punkt za staranność wykonania w porównaniu z niechlujnym English Translatorem.


sierpień 2004


© by Arkadiusz Belczyk 2004

 
poradkk

Tłumaczenie filmów

Słownik budowlany