nawa, trójnawowy

 

Dwa najczęściej spotykane rodzaje kościołów to kościół jednonawowy, składający się tylko z nawy głównej, oraz trójnawowy, w którym wzdłuż nawy głównej biegną po obu stronach nawy boczne – węższe, choć niekoniecznie niższe. Niekiedy nawy boczne są podwójne i tworzą kościół pięcionawowy (cała zaś świątynia może być dodatkowo przecięta prostopadłą nawą poprzeczną, czyli transeptem). Zdarzają się też konstrukcje nietypowe, np. z podwójną nawą główną (przedzieloną pośrodku rzędem filarów) lub asymetryczne, tylko z jedną nawą boczną.

Po angielsku nie istnieje ogólne pojęcie „nawy”. Nawę główną zwie się nave (bez określenia main, które zawiera się już w jej definicji: „the central part of a church building”), a boczną – aisle, ewentualnie side aisle. Wyklucza to utworzenie w tym języku przymiotnika, który by precyzował łączną liczbę wszystkich naw. Słownik Kościuszkowski podaje co prawda w haśle trzynawowy dwie propozycje, traktowane najwyraźniej jako synonimy (three-nave, three-aisle), ale są to ewidentnie terminy błędne, ponieważ opisują budowle nieistniejące w architekturze, które musiałyby się składać albo z trzech naw głównych (i ani jednej bocznej), albo z trzech naw bocznych (i ani jednej głównej).

Jak zatem tłumaczyć te kłopotliwe określenia? W przypadku kościoła jednonawowego, aby zaznaczyć, że brak w nim naw bocznych, możemy posłużyć się przymiotnikiem aisleless. Gorzej wygląda sprawa z pojęciami trójnawowy i pięcionawowy – jedyne rozwiązanie to albo ich pominięcie (jeżeli liczba naw bocznych i tak wynika z tekstu), albo posłużenie się dłuższą frazą opisową w rodzaju with a nave and two/four aisles.

 

© by Arkadiusz Belczyk 2003-2006